![\"R\u00eaber](\"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Adsiz-tasarim-300x169.jpg\")
Oturumumuz bir \u00f6n konferans gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131za \u015f\u00f6yle bir ba\u015fl\u0131k atmak istiyorum.<\/p>\nOturumumuz bir \u00f6n konferans gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131za \u015f\u00f6yle bir ba\u015fl\u0131k atmak istiyorum.<\/p>\n
\u2018K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131nda ve sorunsall\u0131\u011f\u0131nda bir d\u00f6nemin sonu, yeni d\u00f6nemin e\u015fi\u011finde olmak.\u2019<\/strong><\/p>\n Bu \u00e7ok zorlu ve tarihi bir \u00e7al\u0131\u015fma olacak. Yeniden yap\u0131lanmaya do\u011fru giderken sorunu farkl\u0131 ba\u015fl\u0131klarda ele almaya ihtiya\u00e7 var. Bu ba\u015fl\u0131klar\u0131n her biri derinlikli analizler gerektirir. Zaman alacakt\u0131r. Aceleye getirmemiz de do\u011fru olmaz. Bununla birlikte \u2018giri\u015f\u2019 ana metnin ruhunu verir. Ana ba\u015fl\u0131klarda bir kavray\u0131\u015f yaratmaya yeterli olur. Giri\u015f\u2019i bu formatla ele alaca\u011f\u0131z. Arkada\u015flar da bu tasla\u011fa dayanarak kongre s\u00fcre\u00e7lerini ele alabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n tamam\u0131 bir ay\u0131 bulabilir. Bu da s\u00fcreci geciktirebilir, s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokabilir.<\/p>\n K\u00fcrtlerde varl\u0131k bilinci ve fark\u0131ndal\u0131k konusuyla ba\u015flamak istiyorum. Hani o me\u015fhur \u2018K\u00fcrtler var m\u0131 yok mu?\u2019 Varlarsa ne kadar var olabildiler? Ve daha d\u00e6a \u00f6nemlisi varolu\u015f ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ne kadar i\u00e7 i\u00e7edir ve birbirlerini ne kadar olanakl\u0131 k\u0131larlar?\u2019 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 vard\u0131. Bunun i\u00e7in daha yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fe bak\u0131\u015f atal\u0131m. \u00d6rne\u011fin geleneksel K\u00fcrtl\u00fckle son etkili iki kalk\u0131\u015fma yani iki ayaklanman\u0131n sembol \u00f6nderleri \u015eeyh Sait ve Seyit R\u0131za\u2019n\u0131n idam sehpas\u0131ndaki son s\u00f6zlerini nas\u0131l yorumlayabiliriz? Bunu biraz a\u00e7abilirim. Bu geleneksel K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn yok edildi\u011fini ifade ediyor. Bu s\u00f6zlerin anlam\u0131 bu. Geleneksel K\u00fcrtl\u00fck demek geleneksel K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131 demektir. Ve o K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son iki \u00f6nderi idam sehpas\u0131nda biti\u015fi ifade etmi\u015flerdir ve bir miras bir an\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Neydi \u015eeyh Sait\u2019in s\u00f6zleri: \u201cHani savc\u0131 bey vaat etmi\u015ftin, birlikte bir ziyafet \u00e7ekecektik. Kuzulu muzulu ne oldu?\u201d diye bir soru soruyor. Bu dini gaflettir, \u00e7\u00fcnk\u00fc dindar bir Nak\u015fi \u015feyhidir. Asl\u0131nda hazin bir trajik yan\u0131lg\u0131n\u0131n ifadesi oluyor, o s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ideolojinin ne kadar yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor, bunu y\u00fcz\u00fcne vuruyor.<\/p>\n Seyit R\u0131za\u2019n\u0131n da i\u015fte benzeri, \u201cBen sizinle ba\u015f edemedim, bu bana ders olsun; ama ben de sizin \u00f6n\u00fcn\u00fczde diz \u00e7\u00f6kmedim, bu da size dert olsun\u201d s\u00f6z\u00fc daha anlaml\u0131 bir s\u00f6zd\u00fcr. Bu s\u00f6z hem kand\u0131r\u0131lmay\u0131 ifade ediyor. Hem de son anda teslimiyeti dayatm\u0131\u015flar, \u201cteslim ol idamdan kurtul.\u201d \u201cHay\u0131r teslim olmam bu da size dert olsun\u201d diyor. Ger\u00e7ekten dert kayna\u011f\u0131 olarak b\u0131rak\u0131yor Dersim\u2019i\u2026 Bunu ifade ediyor. Sonu\u00e7ta iki gelenek de hem Nak\u015fi gelene\u011fi hem Alevi gelene\u011fi ya da S\u00fcnni-Alevi gelene\u011fi; asl\u0131nda her ikisi de uydurma. Kapitalist modernite, ulus devlet\u00e7ilik ideolojik olarak geli\u015firken, K\u00fcrt inkar\u0131 temelini bu iki kavramla at\u0131yorlar. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda b\u00f6yle bir uydurma Alevilik in\u015fa ediliyor. Bu iki aldatmacayla bir K\u00fcrt geleneksel varl\u0131\u011f\u0131 yok ediliyor asl\u0131nda, \u00f6z\u00fc bu ama hala izleri \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131. Hem Bing\u00f6l hem Dersim somutunda ya\u015fan\u0131yor. Ve bu \u00f6nderler asl\u0131nda bunu ifade etmi\u015f oluyorlar, idam sehpas\u0131nda olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Bir \u00f6l\u00fc ger\u00e7ekli\u011fi ifade ediyor, hasta de\u011fil, yaral\u0131 da de\u011fil, \u00f6l\u00fc bir ger\u00e7eklik.<\/p>\n Bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir ara d\u00f6nemi Kad\u0131 Muhammed, Mustafa Barzani, Kas\u0131mlo, Celal Talabani \u015fahs\u0131nda ya\u015fanan bir ara d\u00f6nem. \u0130\u015fte bu d\u00f6nem hangi ger\u00e7ekli\u011fi ifade ediyor? Evet bir ger\u00e7ekli\u011fi ifade ediyor. Bildi\u011fimiz geleneksel feodal diyoruz, ge\u00e7i\u015f diyoruz, oradan bize kadar gelen i\u00e7inde yar\u0131 burjuva yar\u0131 aristokrat ki\u015filikler. Burjuva diye kastetti\u011fimiz 2. D\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde halen varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir d\u00f6nem yani asl\u0131nda \u0130slam\u2019daki kapitalistle\u015fme, burjuvala\u015fma\u2026 B\u00f6yle bir d\u00f6nem ya\u015fand\u0131 m\u0131, ya\u015fanabilir mi? Ama var. B\u00f6yle bir kapitalizmi, milliyet\u00e7i bir varl\u0131k ve milliyet\u00e7ili\u011fin temeli bir bilin\u00e7 var. Temsilcilerden belli. Zaten Kad\u0131 Muhammed\u2019in bir devlet olma gelene\u011fi var. Barzani\u2019nin hala bir devlet olma deneyimi ya\u015fan\u0131yor. Buna Talabani de ortak. Ama d\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vuran bir K\u00fcrt ulus-devlet hen\u00fcz yok veya ne kadar \u00e7abalansa da \u015f\u00fcpheli. Olsa da ne kadar yerel bir olgu, son derece tart\u0131\u015fmal\u0131 ve en \u00f6nemlisi de bu son K\u00fcrt federe devlet olay\u0131 bize kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Bizzat T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin olmazsa olmaz destekleri temelinde geli\u015fti, asl\u0131nda bir varyant olu\u015fum. 92\u2019den itibaren devrimci hareketi tasfiyenin bir arac\u0131 olarak \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00d6nce Federe Parlamento sonra di\u011fer organlar. \u0130\u015fte silahl\u0131 kuvvetler teslim olmam\u0131z i\u00e7in o bildirileri bunlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla at\u0131yorlar, \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ger\u00e7ekliktir. Bu ara bir d\u00f6nem… yani K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011fi, K\u00fcrt sermayesi, biz ilkel komprador burjuvazi diyoruz, baz\u0131lar\u0131 daha geli\u015fmi\u015f olabilirler, Diyarbak\u0131r merkezli, Erbil merkezli, S\u00fcleymaniye merkezli hatta Mahabat merkezli. Ama bana g\u00f6re bunlar son derece ge\u00e7ici yapay kar\u015f\u0131 devrim \u00f6\u011feleri olarak, tasfiye arac\u0131 olarak dayat\u0131lan ayg\u0131tlar olu\u015fumu. Hem ideolojik i\u00e7eri\u011fi b\u00f6yle hem pratikle\u015fmesi b\u00f6yle.<\/p>\n Bir de aran\u0131n aras\u0131 bir d\u00f6nemden bahsediyoruz. Aran\u0131n aras\u0131 d\u00f6nem bize kadar gelecek olan d\u00f6nemdir. Bunun temsilcileri veya ifade edicileri olarak i\u015fte Sait El\u00e7i, Sait K\u0131rm\u0131z\u0131toprak, S\u00fcleyman Mouni karde\u015fler hatta Sira\u00e7\u2019\u0131 da dahil ettim, edebiyatta Cigerxw\u00een, m\u00fczikte de Aram Tigran. Bunlar\u0131 nas\u0131l anlamland\u0131rmal\u0131y\u0131z. Bunlara yurtsever diyoruz. Kimilerine sosyalist de diyoruz. Modern hepsi, d\u00fcr\u00fcst yani bir i\u015fbirlik\u00e7ilik yapt\u0131klar\u0131 yok. Kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lerin iradesi de\u011filler, ayg\u0131t\u0131 de\u011filler, sesi de\u011filler. Ama \u00e7ok bireysel kalm\u0131\u015flar, \u00e7o\u011fu bu i\u015fbirlik\u00e7iler taraf\u0131ndan imha olmu\u015f. Kendilerini anlamland\u0131rmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmi\u015fler, ya\u015fatmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmi\u015fler ve hepsi komploya kurban gitmi\u015fler, en \u00f6nemlisi de s\u00fcrg\u00fcnde \u00f6lm\u00fc\u015fler. Bir s\u00fcrg\u00fcn ger\u00e7eklikleri var. Ama tabi bizi de biraz etkilemi\u015fler. Yani nereden bakarsan bak bizim protolar\u0131m\u0131z bunlar. Benim kendi a\u00e7\u0131mdan da s\u00f6yl\u00fcyorum, bunlar proto Apocu bir ger\u00e7eklik olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyorlar. Bu aran\u0131n aras\u0131 d\u00f6neme b\u00f6yle bir anlam bi\u00e7mek istedim.<\/p>\n Daha sonra giri\u015fimizin bizimle ilgili olan k\u0131sm\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu ile 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine damgas\u0131n\u0131 vuran kendi ger\u00e7ekli\u011fimden bahsediyorum. Bir Apo ger\u00e7ekli\u011fi var bu a\u00e7\u0131k, ne inkar edilebilir, ne de abart\u0131labilir. Tabi bu Apo ger\u00e7ekli\u011fi veya hakikati nas\u0131l yorumlanmal\u0131. Hayal ve ger\u00e7eklik olarak neyi ifade eder?<\/p>\n \u2018APO D\u00d6NEM\u0130\u2019 \u00d6nderliksel karakteri itibariyle \u00e7ok az anla\u015f\u0131ld\u0131. Anla\u015f\u0131lm\u0131yor. \u00d6nderlik Ger\u00e7e\u011fi diyorsunuz ama nedir bu ger\u00e7eklik, anlam\u0131yorsunuz. Halk da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, fel\u00e7 edilmi\u015f, anlama g\u00fcc\u00fc yok. Kadro donan\u0131ms\u0131z. Elli y\u0131ld\u0131r K\u00fcrtlerin \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 Mesih\u00e7ili\u011fi bu ger\u00e7eklikle ba\u011fl\u0131d\u0131r. PKK\u2019de \u00d6nderliksel ger\u00e7ekle\u015fme K\u00fcrt tarihinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. En az K\u00fcrt uyan\u0131\u015f\u0131 dirili\u015f devrimi kadar \u00f6nemlidir. Apo g\u00f6kten inan bir mesih de\u011fil; emekle, toplumsal ger\u00e7ekle\u015fmeyle kendisini yaratan bir \u00d6nderliktir. K\u00fcrt-K\u00fcrdistan tarihinde sosyalist \u00f6nderli\u011fin in\u015fas\u0131d\u0131r. Apo bir \u00f6nderlik in\u015fas\u0131 bir ki\u015fi k\u00fclt\u00fc in\u015fas\u0131 de\u011fil, kolektif \u00f6nderlik in\u015fas\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6nderliksel \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecinde K\u00fcrtl\u00fck da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, geleneksel \u00f6nderlikler iflas etmi\u015f, K\u00fcrt d\u00fc\u015f\u00fcnceden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00f6yle bir ortamda geli\u015fmi\u015f olmas\u0131na mucizevi anlamlar y\u00fcklenmi\u015f olmas\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. Fakat art\u0131k yeter! 50 y\u0131ld\u0131r do\u011fru anla\u015f\u0131lmay\u0131 bekliyorum. Anlat\u0131yorum, anlat\u0131yorum sonra yine anlat\u0131yorum. PKK\u2019de \u00d6nderlik ger\u00e7e\u011fini anlamamak, PKK\u2019yi anlamamak, \u00f6zg\u00fcr K\u00fcrt\u2019\u00fc, K\u00fcrdistan\u2019\u0131 anlamamak demektir. Gerilikte \u0131srar etmek demektir. Bunun i\u00e7in geli\u015fmiyor, \u00d6nderle\u015fmiyorsunuz. Sizi \u00d6nderlik ger\u00e7e\u011finin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmek i\u00e7in 50 y\u0131ld\u0131r amans\u0131z bir emek ve m\u00fccadele i\u00e7indeyim.<\/p>\n \u00d6nderlik ger\u00e7e\u011fini do\u011fru anlamadan, kendini ger\u00e7ekli\u011fe yat\u0131rmadan b\u0131rak\u0131n topluma \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmeyi, kendiniz y\u00fcr\u00fcyemezsiniz. Nitekim kendinizi dahi ta\u015f\u0131yam\u0131yorsunuz. Muazzam bir s\u00f6ylem ve eylem g\u00fcc\u00fcm var. Bunlar\u0131 size sunuyorum, zorla vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, yine alm\u0131yorsunuz. Kendinizi bir \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck olarak dayatmakta \u0131srar ediyorsunuz. Neden? Bu \u00f6nemli tabi \u00e7\u00fcnk\u00fc ciddi bir i\u015f. \u015eu anda Apo ger\u00e7e\u011fi hem bir s\u00fcren durum olarak hem de an olarak tarihe damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f ve \u00f6yle gidiyor. Ve geldik i\u015fte PKK\u2019deki a\u00e7maza ve buna bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaya; yani bu fesih meselesine. \u015eu an hala her an ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m durum\u2026. Evet burada bir an\u0131n tekrar\u0131 var, yarat\u0131m de\u011feri fazla yok, bir s\u0131\u00e7rama yapmak gerekiyor. Bir e\u015fik atlamak gerekiyor. Tuhaft\u0131r, bizim taraf\u0131m\u0131zdan de\u011fil, bizzat benimle amans\u0131z ve her an idam\u0131m i\u00e7in her \u015feyi yapan bir T\u00fcrk, d\u00f6nemin T\u00fcrk duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n partile\u015fmi\u015f hatta proto parti devletin en yetkili sesi ve eli olarak Devlet Bah\u00e7eli a\u00e7t\u0131 bu yeni d\u00f6nemi. Yani bizimle amans\u0131z sava\u015f \u00f6nderi olarak Bah\u00e7eli, DEM heyetine bunu bizzat s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cBen b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcm\u00fc buna adam\u0131\u015ft\u0131m ama \u015fimdi yeni bir d\u00f6nemi ba\u015flatmak istiyorum.\u201d Bu da bana g\u00f6re, bu Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne a\u00e7\u0131k bir \u00e7a\u011fr\u0131 ifadesidir. Hem bir bar\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 hem tutarl\u0131 hem de demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7eri\u011fi olan bir bar\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131. Geli\u015fmeler biraz bunu da g\u00f6steriyor. Ve buradan \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131m\u0131z tek sonu\u00e7, \u201cancak sava\u015fanlar bar\u0131\u015fabilir.\u201d Yani ikincil \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fc\u00e7ler de\u011fil de ara g\u00fc\u00e7ler m\u00fcttefikler de\u011fil de bizzat sava\u015f\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yanlar ancak bar\u0131\u015f\u0131n sorumlulu\u011funu \u00fcstlenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bar\u0131\u015f en az sava\u015f kadar ciddi bir olay. Ve b\u00f6yle ciddi bir olay\u0131n sorumlulu\u011funu da onun bir numaral\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 sahiplenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ek\u00e7i, bu sava\u015f\u0131 devlet y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bir bar\u0131\u015f denemesi olarak yeni bir ba\u015flang\u0131ca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme gere\u011fi duyuyorum. Bu seslendirildi son alt\u0131 ayda. Biz de isabetli olarak bu elin havada bo\u015f b\u0131rak\u0131lmamas\u0131, bu sese kar\u015f\u0131 duyars\u0131zl\u0131k g\u00f6sterilmemesi gerekti\u011fine kani olarak an\u0131nda yan\u0131t verdik. Ki bu sava\u015f\u0131m\u0131n bir numaral\u0131 sorumlusu, y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc olarak sorumluluk duyduk ve yan\u0131t\u0131 da gecikmeksizin verdik. Bu da kamuoyu ile payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130fadesi de \u015f\u00f6yledir; sava\u015fanlar ancak bar\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir. Di\u011fer muhataplar\u0131n bar\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme g\u00fcc\u00fc olamaz. \u0130kincildir ya da yard\u0131mc\u0131d\u0131r. Esas inisiyatif bu i\u015fin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapanlard\u0131r. B\u00f6yle bir rotaya girdi, bu da bana g\u00f6re sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir y\u00f6ntemdir. Bu y\u00f6ntem temelinde ba\u015flang\u0131c\u0131 biraz daha boyutland\u0131rd\u0131k ve devlet denetiminde bu toplant\u0131m\u0131zla program\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Nas\u0131l bir demokratik toplum bunun yo\u011fun \u00e7abas\u0131 i\u00e7indeyiz. Bu e\u015fikten atlamak istiyoruz. Nedir bu, sava\u015f ve ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma s\u00fcrecinden bar\u0131\u015f ve demokratik b\u00fct\u00fcnle\u015fme, T\u00fcrkiye cumhuriyetiyle \u00f6zellikle. Di\u011fer devletlerle ise Irak, \u0130ran, Suriye devletleri i\u00e7inde benzer s\u00fcre\u00e7ler devreye girecektir. T\u00fcrkiye\u2019nin inisiyatifinde olmas\u0131 da bana g\u00f6re hem akl\u0131n gere\u011fi hem ger\u00e7ekli\u011fin ifadesi oluyor. \u00d6yle olmas\u0131 gerekiyor, \u00f6yle oluyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu at\u0131lan ad\u0131m olduk\u00e7a ciddiye al\u0131nabilecek bir ad\u0131m. Her ne kadar belli bir zorlanmaya u\u011frasa da do\u011fru bir ad\u0131ma benziyor. Atlanacak m\u0131 bu e\u015fik, tamamen yarat\u0131c\u0131 \u00e7abalar bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilecek. Bu temelde yeni d\u00f6nemi yedi ana ba\u015fl\u0131k halinde sunmay\u0131 deniyorum. Bu yedi ana ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 neden se\u00e7tim, nas\u0131l se\u00e7tim? Tart\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n 1- DO\u011eA VE ANLAM<\/strong><\/p>\n Belki \u00e7ok az akla gelebilecek Do\u011fa ve Anlam veya Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi ile ba\u015flamak istedim. Ne ifade edilmek isteniyor bununla. Biraz daha a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m. Anlam bir ili\u015fkiselli\u011fe ve payla\u015f\u0131ma i\u015faret eder. Karakteristik olarak ortakla\u015fmac\u0131, toplumsal bir kavramd\u0131r. Anlam her \u015feyden \u00f6nce bir \u015feyin anlam\u0131d\u0131r. Varl\u0131ktan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir anlamdan s\u00f6z edilemez. Peki anlam nas\u0131l olu\u015fur? \u0130nsan do\u011fay\u0131 dinleyerek anlam g\u00fcc\u00fcn\u00fc geli\u015ftirir. \u0130lk \u00f6\u011frenme tarz\u0131n\u0131n mimetik olmas\u0131 bundand\u0131r. \u0130nsan do\u011fay\u0131 dinleyerek do\u011fadan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n Toplumsal tarih boyunca do\u011fay\u0131 dinleyerek \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemi giderek zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc simgesel dil ve analitik zihin geli\u015ftik\u00e7e insan do\u011fay\u0131 kendi kavramlar\u0131 ile tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r ki, insan\u0131n do\u011faya yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur ve bu yabanc\u0131la\u015fma kapitalist modernite s\u00fcrecinde zirvele\u015fmi\u015ftir. Her d\u00f6nemin hakim d\u00fc\u015f\u00fcncesi, o d\u00f6nemin hakikati oluyor. Yani bir d\u00f6nemin hakim d\u00fc\u015f\u00fcncesi varsa, o d\u00f6nemin hakikati olarak kabul ediliyor. Bir ger\u00e7eklik var onun bir ifadesi var ve o ifade de bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ya da hayali ifade ediyor. Mesela mitik d\u00fc\u015f\u00fcncenin hakim oldu\u011fu o d\u00f6neme mitik d\u00f6nem diyoruz. Yani tamamen hayallerle ifade edilen bir d\u00f6nem. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 en uzun d\u00f6nem. Milyonlarca y\u0131l bir mitik d\u00f6nem ya\u015fand\u0131. Hatta mimetik yan\u0131 a\u011f\u0131r basan, hayvanlar\u0131n o taklit\u00e7i sezgileriyle i\u00e7i\u00e7edir\u2026 bu milyonlarca y\u0131la mimetik d\u00f6nem diyoruz. Mimetik ard\u0131 s\u0131ra mitik d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fti. O b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde neolitik, yukar\u0131 neolitik, mezolotik, d\u00f6nem hakikatidir. Toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 klan kabile toplumudur. Bitki ve hayvanlar\u0131n evcille\u015fmesi denilen asl\u0131nda bir yeni k\u00fclt\u00fcr bir yeni ya\u015fam bi\u00e7iminin ilk defa ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemin ifadesi oluyor. Mimetik yani hayvan sezgilerini a\u015fan bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir mitik d\u00fc\u015f\u00fcnce. Tamamen hayallerle ifade ediliyor. \u0130nsanda bir sembolik d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fiyor. Hayvandan d\u00fc\u015f\u00fcnce ba\u011flam\u0131nda bir ayr\u0131\u015fma var, simgesel d\u00fc\u015f\u00fcnce sadece insana \u00f6zg\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcnse. \u0130nsan hayvandan simgesel d\u00fc\u015f\u00fcnce ile ayr\u0131\u015f\u0131r. Mimetik d\u00fc\u015f\u00fcncede sembolizm yoktur, taklit vard\u0131r. Taklit bir d\u00fc\u015f\u00fcnce midir de\u011fil midir, tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Hayvanda zihin olabilir ama o d\u00fc\u015f\u00fcnce durumu de\u011fil. Mitik d\u00f6nemin d\u00fc\u015f\u00fcncesi bu anlamda simgeseldir. Mitik d\u00f6nemin d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131 masallard\u0131r, biraz \u00f6tesinde tek tanr\u0131l\u0131 din dedi\u011fimiz veya ona benzer bir dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce var. A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bir dini d\u00fc\u015f\u00fcnce dini anlamland\u0131rma a\u015famas\u0131 s\u00f6z konusu. \u0130kisi de Ortado\u011fu insanl\u0131\u011f\u0131n be\u015fi\u011fi dedi\u011fimiz bug\u00fcnk\u00fc Yukar\u0131 Mezopotamya kaynakl\u0131d\u0131r. Hem mitik ve hem dinsel d\u00fc\u015f\u00fcncelerin be\u015fi\u011fi bu Dicle -F\u0131rat vadileridir.<\/p>\n Mitler toplumsalla\u015fman\u0131n gerektirdi\u011fi anlam \u00f6r\u00fcnt\u00fcleridir. Toplumsal ya\u015fam\u0131n maddi-manevi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan bir imgelem olarak toplum kurucu rol oynarlar. Bu y\u00f6n\u00fcyle klan toplumsalla\u015fman\u0131n zihin g\u00fcc\u00fc hakikati olu\u015fturucudur. B\u00fcy\u00fck ekolojik d\u00f6ng\u00fc, yakla\u015f\u0131k 15 bin y\u0131l \u00f6nce sona eriyor. Orda yeni bir iklimsel d\u00f6nem ba\u015fl\u0131yor. Bu, neoliti\u011fi imkan dahiline sokuyor ve yeni bir d\u00f6nem ba\u015fl\u0131yor. \u0130nsan varl\u0131\u011f\u0131 da burada \u00f6nce dili icat ediyor, simgesel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kabul ediyor. Uygarl\u0131\u011fa, devlete s\u0131\u00e7rama yap\u0131yor.<\/p>\n Bu d\u00f6nemin d\u00fc\u015f\u00fcncesi do\u011fay\u0131 ifade eder mi, do\u011fa i\u00e7in bi\u00e7ti\u011fi anlam var m\u0131? Asl\u0131nda var gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00d6rnek olarak \u0130slam\u2019\u0131 al\u0131rsak her \u015feyin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir Allah kavram\u0131 var. Allah i\u015fte evreni ku\u015fatan, an be an her \u015feye h\u00fckmeden, an be an her \u015feyi yaratan varl\u0131k olarak Allah\u2019\u0131n tan\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. Hatta tan\u0131mlanmazl\u0131\u011f\u0131 ifade edilir. Bir imand\u0131r, ifade edilemez diye sunulur. \u0130slam demek bu demektir. Asl\u0131nda bu bir a\u015famad\u0131r ve bu \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir a\u015famad\u0131r insanl\u0131k tarihinde. \u0130slam\u2019\u0131n bu kadar etkili olmas\u0131n\u0131n nedeni de budur. Felsefe ile mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcnce aras\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir \u0130slam. \u0130slami d\u00fc\u015f\u00fcnce ne tam felsefedir ne tam mitik d\u00fc\u015f\u00fcncedir. \u0130kisine de \u015fiddetle kar\u015f\u0131d\u0131r, Gazali\u2019de ifadesini bu bulur. E\u011fer bir ekol olarak bahsedeceksek, ki hakim ekold\u00fcr Gazali, bir yandan Avrupa\u2019da zafere giden bilime yol a\u00e7an felsefeye kap\u0131lar\u0131 kapat\u0131r. Di\u011fer yandan kelam\u0131 geli\u015ftirir, ama kelam demek felsefe demek de\u011fil. Di\u011fer yandan mitolojik \u00e7a\u011f\u0131 da kapat\u0131r. Ve b\u00f6yle yepyeni bir \u0130slam \u00e7a\u011f\u0131 do\u011far. \u00c7ok etkilidir. \u00c7a\u011fa damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur. Hem Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 hem Tevrat\u2019\u0131 hem Hint-\u00c7in dinlerini geriletmi\u015f kendisine bir alan a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli bir a\u015famad\u0131r. Felsefe ile mitoloji aras\u0131ndaki d\u00f6nem olmazsa olmaz bir d\u00f6nemdir, ona bir peygamber gerekiyor. Hz. Muhammed\u2019de onu ifade ediyor. Hani Allah\u2019\u0131n 99 s\u0131fat\u0131 var denir ya. 99 s\u0131fat \u00f6teki olarak anlam bulan her \u015feydir. Evren felsefedir asl\u0131nda. Bunun \u00f6n a\u015famas\u0131yd\u0131. 99 s\u0131fat bir felsefedir. Bir programd\u0131r. Modernitenin felsefi \u00f6nc\u00fcl\u00fc, bilim felsefesinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7ok etkilidir. H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa g\u00f6re. Fakat a\u00e7maz\u0131 da kendi i\u00e7inde, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi i\u00e7inde modern felsefeye ge\u00e7i\u015fin kap\u0131s\u0131n\u0131 kapatm\u0131\u015f. Me\u015fhur \u0130bni R\u00fc\u015ft ve Gazali \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 biliniyor. Bat\u0131 Gazali\u2019yi, mahkum ederken, bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u0130bni R\u00fc\u015ft\u00fc esas al\u0131r ve geli\u015ftirir. Bildi\u011fimiz felsefi ve bilimsel devrimi yapar, \u0130slam ise ona tamamen kapal\u0131 kal\u0131r. Ve bat\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bat\u0131 y\u00fckseli\u015fi ba\u015flar. \u0130slam ile mitik d\u00fc\u015f\u00fcncede ve hatta Tevrat dini olarak (ki buna Museviler diyoruz) ondan daha \u00e7ok hakikati ifade eder ama \u00e7ok \u0131srarc\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in gerek H\u0131ristiyanl\u0131ktaki yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar gerek mitolojideki kat\u0131 inan\u00e7 yakla\u015f\u0131m\u0131 iki y\u00f6nl\u00fc bir bask\u0131 yarat\u0131r. Kapal\u0131l\u0131k \u0130slam\u2019\u0131 m\u00fcthi\u015f tutucu g\u00fc\u00e7 haline getirir. 15. Ve 16. Y\u00fczy\u0131llar tutuculu\u011fun zirve yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r. 9-10. y\u00fczy\u0131llar \u0130slam\u2019da bir R\u00f6nesans d\u00f6nemidir, bir r\u00f6nesanst\u0131r, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkiler. Ama 15. 16. Y\u00fczy\u0131llar\u0131n muazzam bir tutucula\u015fma d\u00f6nemidir ve fiilen \u0130slam biter. Bunun somut ifadesi Safavilerde, Babur Hindistan\u2019\u0131nda ve \u0130stanbul merkezli Osmanl\u0131larda b\u00fcy\u00fck bir tutuculuk ba\u015flar ve o tutuculuk zaten bir y\u00fcz y\u0131l sonra 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlar. Bana g\u00f6re \u0130slam 18. y\u00fczy\u0131llarda da bitmi\u015ftir. Hayatiyeti kalmam\u0131\u015ft\u0131r, ondan sonra istismar edilmi\u015ftir. \u0130ngilizler bu \u0130slam\u2019\u0131 istismar eder ve bildi\u011fimiz o cihan egemenli\u011fine, k\u00fc\u00e7\u00fck bir adadan k\u00fcresel bir hegemonyaya ula\u015f\u0131rlar. Bu \u0130slam\u2019daki tutuculukla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bunu niye belirtiyorum. Buna biraz da H\u0131ristiyanl\u0131k dahil ettim. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131kta bat\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ba\u015flad\u0131. H\u0131ristiyanl\u0131kta ya\u015fanan o reformasyon \u0130slam\u2019da olmad\u0131.<\/p>\n \u015eiilik bunu denedi yapamad\u0131. Bat\u0131da reformasyondan ayd\u0131nlanmaya ge\u00e7ildi. R\u00f6nesans da bununla ba\u011flant\u0131l\u0131, Reform, R\u00f6nesans, ayd\u0131nlanma bat\u0131n\u0131n zihinsel \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131, ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131ld\u0131. \u0130\u015fte 18. Y\u00fczy\u0131lda Frans\u0131z Devrimi, \u0130ngiliz Sanayi Devrimi, Frans\u0131z Politik Devrimi bildi\u011fimiz k\u00fcresel \u00e7a\u011fda 19. Y\u00fczy\u0131lda zirve yapt\u0131. 20. Y\u00fczy\u0131lda bu zirveyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc \u015fimdi yepyeni bir a\u015famaya ge\u00e7iliyor. Neden bunlar\u0131 belirtiyorum? Hani ge\u00e7mi\u015fi do\u011fru yorumlayamazsak ge\u00e7mi\u015f veya gelenek do\u011fru anlamland\u0131r\u0131lamazsa g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc anlayamay\u0131z, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc anlamad\u0131ktan sonra zaten gelecek anlamland\u0131r\u0131lamaz. \u0130slam hele Kemalizm her ne kadar pozitivist d\u00fc\u015f\u00fcnceyi egemen k\u0131lman\u0131n ad\u0131ysa da \u015fu anda muhafazakar d\u00fc\u015f\u00fcnce \u0130slam\u2019\u0131 hakim k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bat\u0131da pozitivizm a\u015f\u0131l\u0131rken T\u00fcrkiye\u2019de muazzam bir tutuculu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130slam\u2019\u0131n esamesi okunmuyor. \u0130\u015fte be\u015f milyonluk \u0130srail kar\u015f\u0131s\u0131nda 300 milyonluk Arap \u0130slam\u2019\u0131 nefes bile alam\u0131yor. \u0130slam bundan sorumlu tabi. Bunlara ra\u011fmen hala biz \u0130slamc\u0131l\u0131k tasl\u0131yorsak burada bir bit yeni\u011fi var. Bunu do\u011fru anlamak i\u00e7in bunlar\u0131 belirtiyorum. Hatta H\u0131ristiyanl\u0131k m\u0131 egemen M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k m\u0131 gibi bir soru var. Y\u00fczde 99 H\u0131ristiyan egemendir. Bunlar\u0131 do\u011fru ifade etmek gerekiyor, gerisi dilenciliktir. Bat\u0131n\u0131n kavramlar\u0131yla bat\u0131ya kar\u015f\u0131 \u0130slam\u2019\u0131 savunuyorlar. B\u00f6yle \u0130slam savunmas\u0131 olmaz. Bat\u0131 felsefede, bilimde, teknikte ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00fcst\u00fcn, sen onun kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan, kenar\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden yararlanmak istiyorsun. Ve bunu da dilencilik bi\u00e7iminde yap\u0131yorsun. Bunun \u00e7ok ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, son Gazze olay\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sald\u0131r\u0131 yap\u0131yor \u0130srail\u2019e. Senin sald\u0131r\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n \u0130srail d\u00fcnya hegemonu. Sonra da ona kar\u015f\u0131 BM, AB bilmem insan haklar\u0131 komisyonundan yard\u0131m diliyor. Yard\u0131m diledi\u011fin kurumlar \u0130srail\u2019in damgas\u0131n\u0131 vurdu\u011fu kurumlard\u0131r. \u0130srail\u2019i hakiki d\u00fc\u015fman ilan etmi\u015fsen o kurumlardan dilencilik yapmayacaks\u0131n. Tutarl\u0131 isen, milleti aldatmak istemiyorsan, yapma. O hegemon g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ya hegemona boyun e\u011fersin ya hakiki bir sava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcrs\u00fcn. Bu T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnceler karma kar\u0131\u015f\u0131k ve yine sermaye vurgun yaparak kendini katlayarak, bu \u00e7at\u0131\u015fmadan egemenli\u011fini g\u00fc\u00e7lendiriyor. Buna dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in ben bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u00e7t\u0131m. Bunu anlamak tabi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc do\u011fru anlamakla ba\u011flant\u0131l\u0131. Bu ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 oluyor, san\u0131r\u0131m bunu fazla a\u00e7maya gerek yok.<\/p>\n 2- TOPLUMSAL DO\u011eA VE SORUNSALLIK<\/strong><\/p>\n Do\u011fa ve anlam, felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnceyi biraz g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in baz\u0131lar\u0131 merak edebilir. Bu merak hakl\u0131 bir merak, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilim merakla ba\u015flar. Bu merak\u0131 doyurmak ona bir yol a\u00e7mak i\u00e7in de bana g\u00f6re \u00f6teki olarak veya do\u011fan\u0131n diyalekti\u011fi gibi bir felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnceye ihtiya\u00e7 var. \u0130\u015fte bu bilimin b\u00fct\u00fcn ortaya serdikleri, fizik, kimya, biyoloji ba\u011flam\u0131nda ne varsa ayn\u0131 \u015fey felsefe ad\u0131na hatta mitoloji ad\u0131na serilen ne kadar d\u00fc\u015f\u00fcnce varsa onlar\u0131 s\u00fczerek bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak ihtiyac\u0131 duydum. Spek\u00fclatif bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir, \u00f6yle mutlak do\u011frudur demiyorum. Do\u011fa \u00f6teki ger\u00e7ekli\u011fi anla\u015f\u0131lmaya de\u011fer. Evren de diyebiliriz buna. Hala anla\u015f\u0131lmayan birka\u00e7 husus var. B\u00fcy\u00fck patlama deniliyor. Bu b\u00fcy\u00fck patlama nedir, b\u00fcy\u00fck patlaman\u0131n \u00f6ncesi ne vard\u0131? B\u00fcy\u00fck patlamayla evren 13 milyar y\u0131ll\u0131k bir geli\u015fme diyorlar. Bu pek akla yatk\u0131n gelmiyor. Giderek fizik bilimi temelinde art alan \u0131\u015f\u0131mas\u0131 diye bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftiriliyor. Patlama s\u0131ras\u0131 veya patlama \u00f6ncesi\u2026 do\u011fal olarak insan\u0131n akl\u0131na gelir, bu patlama \u00f6ncesinde bir evren var m\u0131yd\u0131 yok muydu? Bu patlama bir i\u011fne ucunun milyar kat\u0131 kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir varl\u0131ktan ba\u015fl\u0131yor bug\u00fcnk\u00fc evren olu\u015fuyor.<\/p>\n \u015eimdi bizim galaksimiz Samanyolu\u2019nun 200-300 milyar y\u0131ld\u0131z\u0131 var. Her y\u0131ld\u0131z\u0131n etraf\u0131nda onlarca gezegen. Ve bir de milyarlarca galaksi. Bunun bir i\u011fne ucundan do\u011fmas\u0131 a\u00e7\u0131klama gerektirir. Bilim buna kuantum fizi\u011fi ile yan\u0131t bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u015fte kesintisizlik ilkesi \u2018hem hem de\u2019 mant\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle. B\u00fct\u00fcn bunlarla \u015fu var. O kaba materyalizm d\u00f6nemi ya\u015fand\u0131. O materyalizm iyi ki a\u015f\u0131ld\u0131. Evren hi\u00e7 de \u00f6yle s\u00f6yledikleri gibi de\u011filmi\u015f. \u0130\u015fte o g\u00fcne\u015f merkezli evren teorisi, daha sonra samanyolu, \u015fu anda kara delik etraf\u0131nda bir de kara madde var, karanl\u0131k enerji\u2026 \u015fimdi bu kavramlar daha da \u00e7o\u011falacak. Par\u00e7ac\u0131klar i\u015fte en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7a atom dendi, sonra bakt\u0131lar atomun bir\u00e7ok par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 var, elektronla, protonla, n\u00f6tronla izah ediliyor. Onlar\u0131n da par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 var. Bir Tanr\u0131 Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Velhas\u0131l bu b\u00f6yle gidiyor.<\/p>\n Niye bunu s\u00f6yl\u00fcyorum. Demek ki materyalist a\u00e7\u0131dan da idealist a\u00e7\u0131dan da hen\u00fcz kat\u0131 ger\u00e7ekler yok. Y\u00fczde y\u00fcz o do\u011fru, y\u00fczde y\u00fcz bu do\u011fru yok. Belli ki insan zihninde bir geli\u015fme var bir patlama var. Hakikat aray\u0131\u015f\u0131 devam edecek. Bu iyi bir \u015feydir, hakikat aray\u0131\u015f\u0131na insan zihninin a\u00e7\u0131k olmas\u0131 umut veriyor en az\u0131ndan. Hem \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe umut veriyor hem ya\u015fama umut veriyor. \u00d6zg\u00fcr ya\u015fama\u2026 onu geli\u015ftirmek bana g\u00f6re do\u011fru bir \u015fey. Hatta b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131 bizi toplumsal do\u011fan\u0131n izah\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Biliyorsunuz i\u015fte ikinci ba\u015fl\u0131kta bunu ifade etmek istiyorum.<\/p>\n Genelde do\u011fa ve anlam konusunda benim \u015f\u00f6yle bir de\u011ferlendirmem var. Hegel de bununla \u00e7ok u\u011fra\u015fm\u0131\u015f. Hegel anlam\u0131 do\u011fan\u0131n kendisinde bulur. Geist dedi\u011fi evrensel ruh, evrensel tin asl\u0131nda beynin d\u0131\u015f\u0131nda bir ger\u00e7eklik. Varl\u0131k da bir ger\u00e7ekliktir. Anlam varl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7indedir. \u0130nsan beyni taraf\u0131ndan \u00fcretilmiyor. Bir nevi idealizm de denir buna. Hegel idealizmi diyorlar. Bir ger\u00e7eklik pay\u0131 da yok de\u011fil. Marks bunun tam tersini ifade eder. Yans\u0131ma olarak ifade eder d\u00fc\u015f\u00fcnceyi. Zaman insan beyninde olup biten bir \u015feydir. Bunu d\u0131\u015fa yans\u0131t\u0131r ve d\u00fc\u015f\u00fcnce olur. Biraz buna terstir. Anlam\u0131n kendisi do\u011fadad\u0131r. Burada bir felsefi tart\u0131\u015fma var devam ediyor. Bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n devam etmesi iyi bir \u015feydir. Materyalizm ya da idealizm diye dondurmak do\u011fru de\u011fildir. Bu ikilem yanl\u0131\u015fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnce bunun asl\u0131nda kat\u0131 dogma haline gelmesini engelliyor.<\/p>\n Diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnmenin faydas\u0131 diyalektik ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde ikilem anlam\u0131na geliyor. Ari dilinden geliyor. Diyalektikte bir\u2019in anlam kazanmas\u0131 ikiye ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130ki biri akla getirir. Bunu d\u00fc\u015f\u00fcnceye uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda i\u015fte d\u00fc\u015f\u00fcnce maddeyi gerekli k\u0131lar. Bu s\u00fcr\u00fcp gider. Bu faydal\u0131 bir \u015fey veya bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131yor. Diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcncenin tersi metafiziktir. Metafizik bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi ama diyalektik kadar ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fil. Diyalektik daha ba\u015far\u0131l\u0131. Yaln\u0131z onu geli\u015ftirmek gerekiyor ve geli\u015fiyor da. Demin s\u00f6yledi\u011fimiz do\u011fan\u0131n izah edilmesi bu bi\u00e7imiyle diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnce sayesinde olmu\u015ftur.<\/p>\n \u015eimdi buradan hemen toplumsal do\u011fa ve sorunsall\u0131k adl\u0131 ba\u015fl\u0131\u011fa ge\u00e7iyorum. Evet toplum da bir do\u011fad\u0131r. Ama buna ikinci do\u011fa diyorlar. Do\u011frudur. Bana g\u00f6re de toplumsal do\u011fa ile b\u00fcy\u00fck farkl\u0131la\u015fma var. En temel \u00f6zelli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce esnekli\u011fidir. Do\u011fadaki d\u00fc\u015f\u00fcnselli\u011fi tart\u0131\u015fm\u0131yorum. Ama toplumsal do\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcnce ile \u00f6r\u00fclen bizzat insan\u0131n \u00f6nce simgesel sonra bilimsel, felsefi, dini b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelerini temeline yerle\u015ftirdi\u011fi bir do\u011fad\u0131r. Toplumsal do\u011fa bir ta\u015f de\u011fil, bir bitki de\u011fil, bir hayvan de\u011fil. D\u00fc\u015f\u00fcnce temelli oluyor. Toplumsal do\u011fan\u0131n b\u00f6yle bir fark\u0131 var. Toplum dedin mi hemen akla d\u00fc\u015f\u00fcnce gelir.<\/p>\n \u0130\u015fte Atina felsefesi toplum ile geli\u015fti. \u0130\u015fte bat\u0131, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ile geli\u015fti. Londra, Amsterdam ikilemi diyelim, bir Atina ve Isparta ikilemi, o da felsefe ile mesafeyi a\u00e7t\u0131. \u0130slami d\u00fc\u015f\u00fcnce en verimli dini d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak mesafe kaydetti. Bunlar\u0131n hepsi toplumun de\u011fi\u015fik a\u015famalar\u0131. \u0130\u015fte S\u00fcmer toplumu mitolojinin zirvesi, S\u00fcmer toplumu bu kadar ilk\u2019li k\u0131lan devletli toplumun be\u015fi\u011fi olmas\u0131d\u0131r. Ve yukar\u0131 Mezopotamya\u2019da Dicle ve F\u0131rat\u2019\u0131n oldu\u011fu m\u00fcmbit verimli topra\u011f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 mitsel bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir ve orada zirve yapm\u0131\u015ft\u0131r. Tanr\u0131 ve tanr\u0131\u00e7alar d\u00fcnyas\u0131 \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r ve buradan al\u0131nan kavramlar daha sonra geli\u015ftirilmi\u015ftir. Buradan al\u0131nan kavramlar kuran\u0131 \u00fcretmi\u015ftir. Kurandaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc buradan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Atina felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin de b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc buradan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kuzeyde, Avrupa o zaman vah\u015fet d\u00f6neminde. Atina, hem Medya\u2019daki Zerd\u00fc\u015ft felsefesini hem de M\u0131s\u0131r\u2019daki dini d\u00fc\u015f\u00fcnceyi al\u0131r. Babil\u2019e gelmeyen ayd\u0131n yoktur. Hepsi M\u0131s\u0131r\u2019\u0131, Babil\u2019i ve Medya\u2019y\u0131 hatta Persepolis\u2019i g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Ald\u0131klar\u0131n\u0131 bir senteze d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Demokrasi d\u00fc\u015f\u00fcncesi de buradan al\u0131n\u0131yor asl\u0131nda. Ve i\u015fte Grek ve Helen dedi\u011fimiz uygarl\u0131k ad\u0131m\u0131 at\u0131l\u0131yor. Bir de toplumsall\u0131k i\u015fte ilk \u00e7a\u011f toplumu dedi\u011fimiz Marksizm\u2019deki \u2018toplumun barbarl\u0131k a\u015famas\u0131 veya ilkel d\u00f6nem\u2019 denilen d\u00f6nem ve ard\u0131 s\u0131ra k\u00f6lelik kurumu geli\u015fiyor.<\/p>\n \u015eimdi buna ge\u00e7meden \u00f6nce de bu toplumsall\u0131\u011f\u0131n genel tan\u0131m\u0131n\u0131 verdik. Ama bu nas\u0131l geli\u015fti? Biliyorsunuz, toplumsal geli\u015fme S\u00fcmer mitolojisinde nas\u0131l izah edilir? Dinde -ki \u00fc\u00e7 tek tanr\u0131l\u0131 dinde de Adem babadan Havva anadan nas\u0131l yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k yaz\u0131l\u0131yor. Hatta be\u015f bin y\u0131l diyor. Kendilerine g\u00f6re bir tarih de veriyorlar. Tamamen dini inan\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131. Bilimsellik hatta Atina d\u00fc\u015f\u00fcncesi bunlarla aray\u0131 a\u00e7t\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla yeni bir toplumu yarat\u0131p zirveye \u00e7\u0131kard\u0131. Kapitalizm ald\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor. Bat\u0131 k\u00f6kenli d\u00fc\u015f\u00fcnce hem hegemonik d\u00fc\u015f\u00fcnce hem de maddele\u015fmi\u015ftir. Maddi bir g\u00fc\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Ama bir nokta karanl\u0131kta kal\u0131yor. Nedir o? Bu toplumsal do\u011fa nas\u0131l olu\u015ftu? Ve kim olu\u015fturdu? Toplum sadece bir araya gelen insanlardan m\u00fcte\u015fekkil bir olu\u015f de\u011fildir. Toplum biraraya gelen insanlar\u0131n \u00fcretti\u011fi ve etraf\u0131nda ortakla\u015farak kendilerini kolektivite \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri bir de\u011ferler sistemidir. T\u00fcm toplumsal olu\u015f ve yap\u0131lanmalar\u0131n kurucu, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131, geli\u015ftirici unsuru anlamd\u0131r. Toplumun kendinden ba\u015fka \u00f6znesi yoktur. Toplum olu\u015fun \u00f6znesi de nesnesi de yine toplumun kendisidir. Ve bu olu\u015f ucu a\u00e7\u0131k bir karakter arz eder. Ba\u015fka bir ifadeyle toplum kurulan, y\u0131k\u0131lan ve yeniden kurulan bir fiil halidir.<\/p>\n Nihayetinde bu toplumsal do\u011fay\u0131 insan olu\u015fturuyor. Toplumsal do\u011fa insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn etraf\u0131nda olu\u015fan bir ger\u00e7ekliktir. Hayvanlarda topluluk haline ya\u015far. O ayr\u0131. Mimetik bir zihniyet oldu\u011funu s\u00f6yledik. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fclerle, taktikle olu\u015fan bir \u015fey. Evet insanda da i\u00e7g\u00fcd\u00fc var. Taklit\u00e7i e\u011filim hayvandan kalmad\u0131r. Beyinin en alt tabakas\u0131 hayvandan kalmad\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck beyin dedi\u011fimiz o i\u00e7g\u00fcd\u00fcden sorumludur mitik d\u00fc\u015f\u00fcnce ama mimetik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u015f\u0131yor. Onun da beyinde temsili orta beyin dedi\u011fimiz k\u0131s\u0131md\u0131r. Onun sorumlulu\u011funda insan insan oluyor. Mitik d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fti\u011fi insan asl\u0131nda orta beyinle yarat\u0131lan insand\u0131r. Tabi bunlar hep i\u00e7 i\u00e7edir. \u00d6yle b\u0131\u00e7akla keser gibi basamak basamak y\u00fckselmez. Hepsi i\u00e7 i\u00e7e. M\u00fcthi\u015f bir evren var. Peki insan t\u00fcr\u00fcnde kim ondan sorumlu olur?<\/p>\n \u0130\u015fte burada kad\u0131n devreye giriyor. Daha da dikkat \u00e7eken bir \u015fey erkeklik-di\u015fili\u011fin nas\u0131l meydana geldi\u011fidir. Bu da tabi biraz kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Ben fazla incelemedim. Ama bilebildi\u011fim kadar\u0131yla \u00f6nceki varl\u0131klar tek h\u00fccreyi biliyorsunuz, miyoz b\u00f6l\u00fcnme, her h\u00fccre sadece b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor. Bir\u2019inden iki \u00e7\u0131k\u0131yor. B\u00f6yle bir \u00e7o\u011falma bi\u00e7imi biliyoruz. Hen\u00fcz ortada erkek di\u015fi diye bir b\u00f6l\u00fcnme yok. Ve bu devam ediyor, milyonlarca y\u0131l.<\/p>\n En son tespit edebildi\u011fimiz kadar\u0131yla canl\u0131n\u0131n ikiye b\u00f6l\u00fcnmesi di\u015fil ve eril olarak 300 milyon y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor. Bunlar\u0131 felsefi olarak konu\u015fuyoruz. B\u00f6yle bir di\u015fil eril b\u00f6l\u00fcnme neden oldu? do\u011fan\u0131n diyalekti\u011fi dedik ya diyalektik bundan sorumlu. Her \u015fey ikilemlidir. Enerjiden madde nas\u0131l do\u011fdu, par\u00e7ac\u0131klar nas\u0131l farkl\u0131la\u015ft\u0131? Evet atomda da par\u00e7ac\u0131klar var par\u00e7ac\u0131klar olmasa atom zaten olmaz. Madde enerjiye nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr? Madde yani o g\u00f6r\u00fcnen \u015feyler, y\u0131ld\u0131zlar maddele\u015fmi\u015f enerjidir. Einstein\u2019in form\u00fcl\u00fc E=mc\u00b2 enerjinin maddeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc form\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Form\u00fcl\u00fcn \u00f6nemi burada konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmas\u0131ndan geliyor. Di\u015fil eril olay\u0131 da bunun bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Evrendeki geli\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 bir \u015fey de\u011fil. Onun bir uzant\u0131s\u0131 olarak bir d\u00f6nem art\u0131k yava\u015f yava\u015f tek varl\u0131kta ikilem yerine ayr\u0131 varl\u0131klarda bir birle\u015fme. Eril varl\u0131k t\u00fcr\u00fcyor, di\u015fil varl\u0131k t\u00fcr\u00fcyor ve biri ikiye b\u00f6l\u00fcyor ve ikiden tekrar bir birlik\u2026. Giderek derinle\u015fmi\u015f bir eril derinle\u015fmi\u015f bir di\u015fil varl\u0131k geli\u015fiyor.<\/p>\n Bu a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u00fc\u00e7 y\u00fcz milyon y\u0131l \u00f6ncedir. Hem bitkilerde b\u00f6yle geli\u015fmeler oluyor hem de hayvanlar aleminde. Baz\u0131 hayvanlar \u0131s\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak hem di\u015fi oluyor hem de eril. Dolay\u0131s\u0131yla bu kat\u0131 bir \u015fey de\u011fil, d\u00f6n\u00fc\u015febilir, diyalektik bir ger\u00e7ekliktir. LGBT biliyorsunuz b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma konusu. Hem eril hem di\u015fil \u00f6zelliklere (hermafrodit) sahip b\u00f6yle \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi var. Hatta ameliyatla kendini ya erkek yap\u0131yor ya di\u015fi. B\u00f6yle ameliyatlar yayg\u0131n olarak ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bunda dikkat \u00e7eken nokta di\u015fi eril aras\u0131 a\u015f\u0131lmaz bir u\u00e7urum olmamas\u0131d\u0131r. Tabi ki bunun felsefi sosyolojik yan\u0131 \u00e7ok farkl\u0131. Bunun ahlaki boyutu var, topluma yans\u0131m\u0131\u015f hali var. Bunlar diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnce ile a\u015f\u0131labilir.<\/p>\n Burada kad\u0131n\u0131n rol\u00fcne girmek istemiyorum. Eril di\u015fil ayr\u0131m\u0131 mucizevi bir \u015fey de\u011fil, do\u011fan\u0131n diyalekti\u011fi gere\u011fi bir \u015fey. Bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck arz etmiyor. Di\u015fil olmak bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck de\u011fil veya eril olmak kutsall\u0131k de\u011fil. Bunlar \u00f6zel bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131lacak bir olay de\u011fil. Do\u011fan\u0131n diyalekti\u011fi gere\u011fi bunlar olacak, oluyor. Nitekim biz buna farkl\u0131la\u015fma dedik farkl\u0131la\u015fma olmazsa ya\u015fam olmaz. Ya\u015fam\u0131n anlam\u0131 farkl\u0131la\u015fmayla ba\u011flant\u0131l\u0131. \u0130\u015fte tek bir ki\u015fi hem nas\u0131l di\u015fil hem eril olacak? Ya\u015fayamad\u0131klar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde belli. Hermafrodit adam hem eril hem di\u015fil nas\u0131l oluyor? Geleneksel ahlak bu ki\u015fileri mahkum ediyor. Ama bana g\u00f6re bu bir sorundur. Operasyonlarla erkeklik y\u00f6n\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir, kad\u0131nl\u0131k tercihi \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir, ikisi de de\u011ferlidir diyelim. Do\u011fa seni ikiye ay\u0131rsa bu ikiye ayr\u0131lmay\u0131 bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck imkan\u0131, bir farkl\u0131l\u0131k olarak g\u00f6receksin o farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131 var. Di\u015filin de anlam\u0131 var erilin de. Toplumda da bu v\u00fccut bulmu\u015ftur, m\u00fchim olan bunlar\u0131 kar\u015f\u0131t hala getirmemektir. Kar\u015f\u0131t hale getirme i\u015fte sorunun ba\u015flang\u0131c\u0131 oluyor.<\/p>\n \u015eimdi toplumsal sorunsall\u0131k b\u00f6yle ba\u015fl\u0131yor. Biri eril \u00fcst\u00fcnd\u00fcr der, di\u011feri di\u015fil der\u2026. B\u00f6yle \u015feyler toplumsal do\u011fada sorunsall\u0131k konular\u0131d\u0131r. Di\u015fil \u00fcst\u00fcnl\u00fck evet arada geli\u015fecek onu biraz anlatal\u0131m. Di\u011feri de kar\u015f\u0131 tez olarak y\u00fckseldi, \u00fcst\u00fcn olan erildir dedi. Ve sonu\u00e7ta korkun\u00e7 felsefeler olu\u015ftu, b\u00fcy\u00fck bir sorun oldu. Toplumsal sorunsall\u0131k uygarl\u0131k sonras\u0131nda devletle ba\u015fl\u0131yor demi\u015ftim. Ama \u015fimdi \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki devletle de\u011fil, \u00e7ok daha \u00f6ncesinde, 30 bin y\u0131l \u00f6nce geli\u015fmi\u015f. Ve sonu\u00e7ta eril kad\u0131nla benze\u015fmeyecek ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir yap\u0131lanma kad\u0131nda ve erkekle sanki da\u011flar kadar fark\u0131 olan bir tip ki\u015filik geli\u015fti. Dikkat edilirse erkeklik kromozomlar\u0131 ile kad\u0131nl\u0131k kromozomlar\u0131 aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir fark var. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir farkt\u0131r. Sonu\u00e7ta d\u00fc\u015f\u00fcnce dedi\u011fimiz \u015fey insana \u00f6zg\u00fcd\u00fcr ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin erke\u011fi kad\u0131n\u0131 yok. D\u00fc\u015f\u00fcnce bu ikilemleri tamamen a\u015fan bir \u00f6zelliktir, hatta siyasi alan, erke\u011fe \u00f6zg\u00fc siyasi alan, kad\u0131na \u00f6zg\u00fc siyasi alan sa\u00e7mad\u0131r. Tamamen insana \u00f6zg\u00fcd\u00fcr siyaset alan\u0131. Bunu daha da yayg\u0131nla\u015ft\u0131rabiliriz. Ekonomiye, sanata, hatta dine kad\u0131n\u0131n dini, erke\u011fin dini gibi ayr\u0131mlar yap\u0131ld\u0131 ama buna temel bir ger\u00e7ekliktir diyemeyiz. Erke\u011fe \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce, kad\u0131na \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce bunlar kesinlikle sorunsall\u0131\u011f\u0131 ifade eder. Hatta sorun bile de\u011fildir, sorunsall\u0131kta \u00e7ak\u0131l\u0131p kalmad\u0131r. Hatta diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcncenin inkar\u0131d\u0131r. Feminizm kad\u0131na \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce, bunun kar\u015f\u0131t\u0131 erkekliktir, erkeklikte de sadece erkekli\u011fe dair d\u00fc\u015f\u00fcnce iki tutucu aland\u0131r, kat\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yorlar asl\u0131nda. Yani b\u00f6yle bir kat\u0131l\u0131k do\u011fada yoktur, do\u011fadaki diyalektik topluma yans\u0131r, toplumdaki diyalektik de ya\u015fam\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar, farkl\u0131 ya\u015fam\u0131, ya\u015fam farkl\u0131d\u0131r. Fark ya\u015fam\u0131 ifade eder. Ya\u015fam da farkl\u0131la\u015farak zenginle\u015fir. Donmu\u015f kar\u015f\u0131t bir ikilem u\u00e7urum demektir. Bu u\u00e7urumda vuru\u015flar, aile cinayetlerinin alt\u0131nda da bu ger\u00e7eklik var. O cinayette \u015fey edenin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda kad\u0131n donmu\u015ftur, kad\u0131n mutlak kad\u0131n, erkek mutlak erkek ama diyalektik bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131\u015f\u0131 oldu mu birisi di\u011ferine mutlaka ihanet eder. O onu vurur di\u011feri onu vurur. Buradan kaynaklan\u0131yor sorunun temeli. Bu da dedi\u011fim gibi m\u00fcthi\u015f bir sorunsall\u0131k anlam\u0131na geliyor. Bunu a\u015fmak gerekiyor.<\/p>\n Bu ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda sorunsall\u0131\u011f\u0131 do\u011fru koydu\u011fuma inan\u0131yorum. Biz devlet ba\u011flam\u0131nda kent-k\u00f6y ayr\u0131m\u0131 dedik, s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131na dayand\u0131rmak istedik, bu yetmiyor\u2026. Var da b\u00f6yle s\u0131n\u0131ftan kaynaklanan sorunsall\u0131k var, devlet kom\u00fcn sorunsall\u0131\u011f\u0131 var, bunlar\u0131 i\u015fleyece\u011fim bunlar ciddi ger\u00e7ekle\u015fmeler esas sorunsall\u0131k toplumda eril di\u015fil \u00f6\u011fenin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Eril di\u015fil d\u00fc\u015f\u00fcnce tutucula\u015f\u0131nca g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmez hale geldik\u00e7e kendini temel ger\u00e7eklik\u2026. \u00d6nce bunu kad\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Kad\u0131n tanr\u0131\u00e7a \u00e7a\u011f\u0131\u2026. Asl\u0131nda bunu bir \u00e7a\u011f arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalarda bunu biraz g\u00f6sterir. Son otuz bin y\u0131ldaki o tanr\u0131\u00e7a fig\u00fcrleri, b\u00f6yle bir \u00e7a\u011f\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. B\u00fct\u00fcn Avrasya\u2019dan bat\u0131 Avrupa\u2019ya kadar Ortado\u011fu\u2019dan Afrika\u2019ya kadar b\u00f6yle bir d\u00f6nemin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015f.<\/p>\n Peki bu tanr\u0131\u00e7al\u0131k ne anlama geliyor, kad\u0131n do\u011furan bir varl\u0131k art\u0131k bunu tart\u0131\u015fmaya da gerek yok, do\u011fum kad\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir, insan t\u00fcr\u00fc olarak kad\u0131ndaki do\u011fru de\u011fi\u015fiktir, iyi anlamak gerekir, b\u00fct\u00fcn incelemeler \u015funu g\u00f6sterir, bitkilerin \u00e7o\u011falmas\u0131 kolay, ilk h\u00fccrenin b\u00f6l\u00fcnmesi kolay ger\u00e7ekle\u015fir, hayvanlardaki do\u011fum biliyorsunuz, yavru do\u011far 24 saat i\u00e7inde aya\u011fa kalkar. B\u00fct\u00fcn hayvanlarda bu b\u00f6yledir. Baz\u0131lar\u0131 uzun baz\u0131lar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrelidir ama kolay bir do\u011fum, kolay bir b\u00fcy\u00fcme, b\u0131rak\u0131rlar alt\u0131 ay bakt\u0131 m\u0131 b\u0131rak\u0131rlar hayvan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Fakat insan t\u00fcr\u00fcne geldi\u011fimizde enteresan bir durum do\u011fuyor, zor do\u011fum yap\u0131yor ve o da yetmiyor 5-6 y\u0131l ana deste\u011fi olmadan yaln\u0131z ya\u015fayam\u0131yor. Yani hayvanda 24 saat insanda 7 y\u0131la kadar \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu neyi gerektiriyor. Anan\u0131n etraf\u0131nda bir toplumsall\u0131k gerektiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc erke\u011fin ne oldu\u011fu belli de\u011fil. Yavrunun erkekle ili\u015fkisi diye bir olgu yok ortada. Kad\u0131n ile erkek ilk defa nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar? \u0130nsanda da hayvanda da bir cinsel g\u00fcd\u00fc var. Cinsellik g\u00fcd\u00fcs\u00fc, t\u0131pk\u0131 a\u00e7l\u0131k g\u00fcd\u00fcs\u00fc gibi temel g\u00fcd\u00fclerdendir. G\u00fcd\u00fcler bilin\u00e7tir, canl\u0131l\u0131k i\u015faretleridir. A\u00e7l\u0131k hissi olmazsa doyum olmaz, dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fam olmaz, cinsel g\u00fcd\u00fc olmazsa \u00fcreme olmaz, \u00fcreme olmay\u0131nca ya\u015fam olmaz. Bunu anl\u0131yoruz. Baba kim? Asl\u0131nda \u00f6nce baba yok. Hatta cinsellik kiminle kurulmu\u015f, nas\u0131l kurulmu\u015f konusunda bir bilin\u00e7 yok, sadece bir g\u00fcd\u00fc var.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr insan t\u00fcr\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan bir bilin\u00e7tir. Bu, \u00f6nce kad\u0131nda ba\u015fl\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011fu do\u011furan kad\u0131nd\u0131r. Daha sonra tek tanr\u0131l\u0131 dinlerde de Havva Adem\u2019in kaburga kemi\u011finden yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcmer mitolojisinde de bu b\u00f6l\u00fcm uzunca anlat\u0131l\u0131r. Yahudiler de bunu Tevrat\u2019a koymu\u015ftur. Tevrat\u2019tan da Kuran\u2019a ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n Do\u011furan kad\u0131n \u00e7ocu\u011fu b\u00fcy\u00fctmek zorunda. Beslemek zorunda, beslemek i\u00e7in de toplay\u0131c\u0131l\u0131k yapmak zorunda. O da muazzam emek ve \u00e7aba gerektiriyor. Yakla\u015f\u0131k iki milyonluk y\u0131ll\u0131k tarihten bahsediyoruz. Bu Afrika Rif Vadisi\u2019nde ba\u015flam\u0131\u015f, daha sonra Ortado\u011fu\u2019da bu yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f. Ger\u00e7ek k\u00fclt\u00fcrle\u015fme ise Toros-Zagros vadilerinde ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nsan burada insan oluyor, kad\u0131n burada kad\u0131n oluyor. Bunu biraz a\u00e7aca\u011f\u0131z. Kad\u0131n demek ki \u00e7ocu\u011fu b\u00fcy\u00fctecek, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011fun kendinden do\u011fdu\u011funu biliyor. Kad\u0131n muhtemelen birlikte b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc k\u0131z veya erkek \u00e7ocuk olarak nas\u0131l birbirlerini tan\u0131yorlarsa, ana kad\u0131n da karde\u015f olarak, k\u0131z karde\u015f olarak bir iki tane day\u0131, teyze gibi akrabalar\u0131n\u0131 tan\u0131yordur. Bir de k\u00fclt\u00fcr ba\u015fl\u0131yor bununla 7 ki\u015filik, 10 ki\u015filik, 15 ki\u015filik. Say\u0131 20\u2019yi ge\u00e7miyor. Bunlar bir arada bir klan olu\u015ftururlar. Klan toplumsalla\u015fma tarihinin ilk \u00f6rg\u00fctlenme formudur. Klan, ana etraf\u0131ndan olu\u015fan bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n \u0130\u015fte burada g\u0131rtlak yap\u0131s\u0131 da elveri\u015fli hale gelince, yakla\u015f\u0131k 3000 y\u0131l \u00f6nce, dil denilen olay da olu\u015fur. Dil denilen olay da yakla\u015f\u0131k 3000 y\u0131l \u00f6nce olu\u015fuyor. \u0130\u015faret dilinden ses diline ge\u00e7i\u015f ger\u00e7ekle\u015fiyor. Mitik d\u00fc\u015f\u00fcnce, simgesel dil de sonu\u00e7ta Verimli Hilal dedi\u011fimiz bu co\u011frafya da ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Muazzam bir k\u00fclt\u00fcrel patlama halinde bir uygarl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. K\u00f6y-kent onunla birlikte devlet-s\u0131n\u0131f geli\u015fiyor. M\u00fchim olan toplumsal do\u011fan\u0131n kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015fiyor olmas\u0131d\u0131r. Kad\u0131n etraf\u0131ndaki toplumsal do\u011fa S\u00fcmer toplumuna kadar hatta tarih verirsek iki bin y\u0131l \u00f6ncesine kadar egemen bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. Egemen bir k\u00fclt\u00fcr olarak ana tanr\u0131\u00e7a kavram\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Heykelciklere, hala varolan tap\u0131nak kal\u0131nt\u0131lar\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. G\u0131lgami\u015f, Babil, Enuma Eli\u015f gibi mitolojik destanlarda \u00e7ok a\u00e7\u0131k anlat\u0131mlar\u0131 var. Dolay\u0131s\u0131yla vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7 kad\u0131n merkezli bir toplumsalla\u015fman\u0131n varolmas\u0131d\u0131r. Ve bir de di\u015fil ve eril \u00f6\u011felerin tutucula\u015fmas\u0131na dayal\u0131 sorunsalla\u015fma var. Bunun da temeli burada \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc at\u0131lm\u0131\u015f. B\u00fct\u00fcn arkeolojik kan\u0131tlar hayvan ve bitki evcille\u015fmesinin burada ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Marx\u2019\u0131n zaman\u0131nda bunlar yoktu. S\u00fcmer toplumu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 daha ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131 bu nedenle onu su\u00e7layamay\u0131z.<\/p>\n Marx s\u0131n\u0131flarla ba\u015flat\u0131r tarihi. Oysa sorunsall\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 s\u0131n\u0131fla de\u011fil, kad\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131 etraf\u0131nda geli\u015fir. Bilebildi\u011fimiz kadar\u0131yla bu sorunsall\u0131k da uygarl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131r. Bu sorunsall\u0131k uygarl\u0131k toplumuyla sonu\u00e7lan\u0131r. Kentin do\u011fu\u015fuyla sonu\u00e7lan\u0131r ve burada da kad\u0131n\u0131n damgas\u0131 vard\u0131r. Uruk ilk kenttir, ilk devlettir, ilk s\u0131n\u0131ft\u0131r asl\u0131nda. G\u0131lgam\u0131\u015f destan\u0131 bunun b\u00fct\u00fcn ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 veriyor. B\u00fcy\u00fck bir sava\u015f oldu\u011fu i\u00e7in destana girmi\u015f, insanl\u0131\u011f\u0131n ilk yaz\u0131l\u0131 destan\u0131d\u0131r ve bu ilkin i\u00e7inde y\u00fczlerce ilk var. \u0130\u015fte s\u0131n\u0131f, yarat\u0131m, devlet yarat\u0131m\u0131, erk yarat\u0131m\u0131, m\u00fcthi\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7lard\u0131r. Burada Uruk kendinin kurucu tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u0130nanna\u2019d\u0131r. Ninna kelimesi de her halde oradan geliyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu kad\u0131n merkezli tanr\u0131\u00e7al\u0131k o y\u00fckseli\u015fi ifade ediyor. O dini, tanr\u0131\u00e7a dinini ifade ediyor. Kutsall\u0131\u011f\u0131 o derece geli\u015fmi\u015f ki, G\u0131lgam\u0131\u015f gibi biri tiril tiril titriyor. Bereket t\u00f6renlerinde a\u00e7\u0131k bir cinsel t\u00f6reni de var. Mitoloji yazar\u0131 bu kutsal evlilikleri m\u00fcthi\u015f bir t\u00f6ren olarak tarif eder.\u00a0 Ve o birle\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftiren g\u00fc\u00e7l\u00fc erkek ertesi g\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrde b\u00f6yle bir durum var. En son Azteklerde de yakalanan delikanl\u0131lar\u0131n hepsi kurban ediliyor. 1500\u2019lere kadar bu k\u00fclt\u00fcr bir\u00e7ok tarafta uygulan\u0131yor. Bir bakire ile bir ay veya bir y\u0131l gibi k\u0131sa bir s\u00fcrenin ard\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve ci\u011feri de yeniliyor. Azteklerde korkun\u00e7 bir gelenek var. \u0130spanyollar oray\u0131 fethetti\u011fi d\u00f6nemde halen orada senede b\u00f6yle binlerce gen\u00e7 erkek kurban ediliyordu. Hem de tap\u0131nakta ve bu ba\u015fka yerde de b\u00f6yle.<\/p>\n Bunun temeli tanr\u0131\u00e7a dininden kaynaklan\u0131yor. Tanr\u0131\u00e7a kendisiyle kutsal evlili\u011fi yapan ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini sa\u011fl\u0131yor. Bunun da sosyolojik a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015fudur, tanr\u0131\u00e7a yerini erkek tanr\u0131ya b\u0131rakmak istemiyor. Bunu a\u00e7\u0131kl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim bu tez benim. B\u00f6yle kutsal bir evlili\u011fin bir gere\u011fidir diyor. Kitaplar \u00f6yle yaz\u0131yor ama kad\u0131n yerini bir erkek tanr\u0131ya b\u0131rakmak istemiyor. Ne kadar sevgilisi olsa da, Dumuzi \u0130nanna\u2019n\u0131n sevgilisidir ama onu \u00f6ld\u00fcr\u00fcp yerin alt\u0131na g\u00f6nderiyor. Kural \u00f6yle. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n yerini bir erkek tanr\u0131ya b\u0131rak\u0131rsa ba\u015f\u0131na ne gelece\u011fini biliyor. Nitekim Babil destan\u0131n da bunun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n \u0130nanna 4000\u2019lerde Uruk sitesinde mutlak bir g\u00fc\u00e7 iken, mutlak tanr\u0131\u00e7a ve kutsal evlili\u011fin b\u00fct\u00fcn g\u00f6rkemini s\u00fcrerken, G\u0131lgame\u015f bile k\u00f6\u015fe bucak ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6l\u00fcms\u00fczl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131 bununla ilgilidir. Hayret ediyorum benim gibi bir \u00e7aresiz bunu tespit etmi\u015fse onca bilim adam\u0131 niye tespit edememi\u015f \u015fa\u015f\u0131yorum. Evet bu \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n anlam\u0131 \u015fudur, erkek can\u0131n\u0131 kurtarmak istiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Uruk sitesi tanr\u0131\u00e7as\u0131n\u0131n o dine g\u00f6re bir s\u00fcr\u00fc erkek rahipleri var. Tanr\u0131\u00e7a dedi\u011fim bir kad\u0131n y\u00f6netici var, tap\u0131nakta ona ba\u011fl\u0131 rahipleri var, i\u00e7lerinden istedi\u011fini al\u0131yor, onunla kutsal evlili\u011fi yap\u0131yor, ertesi g\u00fcn de adam\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. \u00d6ld\u00fcr\u00fclece\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in G\u0131lgam\u0131\u015f ka\u00e7\u0131yor \u2018beni se\u00e7me\u2019 diyor. Birinci ka\u00e7\u0131\u015f plan\u0131 var, ikinci ka\u00e7\u0131\u015f plan\u0131 var, her seferinde yakalay\u0131p getiriyorlar. Ama san\u0131yorum \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ger\u00e7eklik ya\u015fan\u0131nca can\u0131 ba\u011f\u0131\u015flan\u0131yor. Nas\u0131l ba\u011f\u0131\u015flan\u0131yor bilmiyorum, ara\u015ft\u0131rmad\u0131m. Can\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 m\u00fcthi\u015f bir olay oldu\u011fu i\u00e7in G\u0131lgam\u0131\u015f destan\u0131 v\u00fccut buluyor. G\u0131lgam\u0131\u015f\u2019\u0131n fark\u0131 art\u0131k \u00f6ld\u00fcr\u00fclen bir erkek olmaktan \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen bir erkek olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra bu destan v\u00fccut buluyor. Ve ta\u015flara kaz\u0131n\u0131yor, tu\u011flalara yaz\u0131l\u0131yor, bug\u00fcne kadar gelen bir erkeklik \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flat\u0131l\u0131yor. M.\u00d6. 4000\u2019lerden M.\u00d6. 2000\u2019lere Babil h\u00fck\u00fcmranl\u0131k d\u00f6nemine kadar egemenlik yava\u015f yava\u015f erke\u011fe ge\u00e7iyor. Bu sefer tersinden erkek bu y\u00fcce kad\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 al\u0131yor. G\u0131lgam\u0131\u015f Enkidu\u2019ya (ki b\u00fcy\u00fck ihtimalle o da\u011flardaki proto K\u00fcrt oluyor) bir fahi\u015feyi g\u00f6nderiyor. Bir destand\u0131r ama bir fahi\u015fe \u00fczerinden erke\u011fi elde etme k\u00fclt\u00fcr\u00fc de vard\u0131r. Ne yap\u0131yorlar? Allay\u0131p pulluyorlar. Zaten tap\u0131na\u011f\u0131 var biliyorsunuz en se\u00e7me kad\u0131nlar tap\u0131naktad\u0131r.<\/p>\n Uruk sitesinde bir kad\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131 var, bunu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kerhanesine benzetebiliriz. Tap\u0131naktan kerhaneye bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00f6z konusudur. Musakkaddim evet ismi de var. Bu erke\u011fe dayal\u0131 toplumsalla\u015fmad\u0131r. Halen de \u00f6yle de\u011fil mi? \u00c7ok \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r, saflar\u0131m\u0131za kadar s\u0131zmalar oldu. PKK\u2019yi b\u00f6l\u00fcp par\u00e7alamak i\u00e7in b\u00f6yle \u00f6zel kad\u0131nlar yolland\u0131. \u00c7ok \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 biz ya\u015fad\u0131k, ben bile belki ya\u015fam\u0131\u015f olabilirim. B\u00f6yle bir ger\u00e7eklik var. \u015eu anda da \u00e7ok yayg\u0131n. \u0130\u015fte \u00f6rg\u00fct\u00fcn ba\u015f\u0131na musallat etme, hatta \u00f6rg\u00fct\u00fcn kendi kendini la\u011fvetmesi bu olgu etraf\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bir tarihsel temeli elbette bu topraklarda var. Enkidu Zagroslardan getirilmi\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc erkek diyor, muhte\u015fem en az G\u0131lgame\u015f kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc. Hatta o olmadan G\u0131lgam\u0131\u015f ya\u015fayam\u0131yor. Hakim kenti koruyan adam. Destanda var. Muazzam \u00f6vg\u00fcler var. \u00d6l\u00fcnce G\u0131lgam\u0131\u015f da kendini \u00f6ld\u00fc biliyor. Nas\u0131l \u00f6ld\u00fcm nas\u0131l ba\u015f\u0131ma bu felaket geldi diyor. Anlat\u0131lan trajik bir destand\u0131r. Ama \u00f6z\u00fc \u015fudur, bu kad\u0131n \u00fczerinden da\u011fdaki adam\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmedir. Kad\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131 musakkaddime d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, G\u0131lgam\u0131\u015f art\u0131k krall\u0131\u011fa ge\u00e7iyor hem tanr\u0131 hem kral. Kendine ba\u011fl\u0131 bir erkek ordusu olu\u015fturmak i\u00e7in nas\u0131l ki K\u00fcrtlerden asker dev\u015firiliyorsa bu yolla a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kad\u0131n evi \u00fczerinden getirip o da\u011fl\u0131y\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar, tap\u0131naktaki fahi\u015fe ile birle\u015ftiriyorlar. Adam iki \u00fc\u00e7 g\u00fcnde da\u011f\u0131l\u0131yor, darmada\u011f\u0131n oluyor. Bir daha asla da\u011fa \u00e7\u0131kmam diyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc fahi\u015feye al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n O g\u00fcn bug\u00fcnd\u00fcr toplumu ba\u015ftan \u00e7\u0131karan, kad\u0131n\u0131 fahi\u015fele\u015ftiren, erke\u011fi de en k\u00f6t\u00fc duruma sokan bu kurumun temeli b\u00f6yle at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u0131lgam\u0131\u015f destan\u0131n \u00f6z\u00fc de bu\u2026 bunu niye anlat\u0131yorum. Sorunsall\u0131k dedik ya kad\u0131n ve sorunsall\u0131kt\u0131r. Bu ger\u00e7eklik ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenebilir. \u0130nkara gelir mi, hala etkisi yo\u011fun ya\u015fan\u0131yor. Erkek nas\u0131l erkekle\u015fti bunu anlatt\u0131m. Tanr\u0131\u00e7a nas\u0131l erkek dinine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. G\u0131lgam\u0131\u015f\u2019ta korkun\u00e7, Enkidu da biten proto K\u00fcrt\u2019t\u00fcr. B\u00f6yle \u00e7ok kaba ve genel tarif ediyorum. \u0130steyen bunu derinle\u015ftirebilir ama \u00f6z\u00fc bu benim i\u00e7in kad\u0131na dayal\u0131 toplumsall\u0131k, buna dayal\u0131 erkek kad\u0131n \u00e7eki\u015fmesi, kad\u0131n tanr\u0131\u00e7a, erkek tanr\u0131, i\u015fte Tevrat\u2019ta yeri var, \u0130ncil\u2019de yeri var, rahip rahibe \u0130slam\u2019da ise harem kurumu Osmanl\u0131da zirve yapm\u0131\u015f. Muaviye\u2019de zirve yapm\u0131\u015f. H\u0131ristiyanl\u0131kta zirve yapm\u0131\u015f. Yahudilikte de ev, aile denilen olgunun k\u00f6k\u00fc Tevrat\u2019tad\u0131r. Tevrat\u2019\u0131 a\u00e7\u0131n bak\u0131n kad\u0131n nas\u0131l eve kapat\u0131lm\u0131\u015f. Eve kapat\u0131lman\u0131n tabi Zerd\u00fc\u015ft temelini atm\u0131\u015f. Yahudiler Babil\u2019de onu Zerd\u00fc\u015ft\u2019ten al\u0131yorlar. M\u00fcthi\u015f bir aile kurumunun temeli b\u00f6yle at\u0131l\u0131yor. Eve kapat\u0131lma, evlenme\u2026 yani evlenme eve kapat\u0131lma anlam\u0131na geliyor. Gelin allan\u0131p pullan\u0131p eve kapat\u0131l\u0131r.<\/p>\n Kad\u0131n bitki topluyor, erkek avlan\u0131yor, canl\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Sava\u015f bir canl\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrmektir. Hayvan \u00f6ld\u00fcrmek cinayettir. Kad\u0131n\u0131n bitki tohumlar\u0131 etraf\u0131nda toplumsall\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmas\u0131 bamba\u015fka bir olay. Erke\u011fini \u00f6ld\u00fcrerek kendini g\u00fc\u00e7lendirmesi bamba\u015fka bir olay. Bunu daha da a\u00e7aca\u011f\u0131m. Birisi \u015fu andaki katliamc\u0131 topluma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc birisi hala toplumu ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla toplumu ayakta tutma k\u00fclt\u00fcr\u00fc kad\u0131n etraf\u0131nda geli\u015fen bir sosyolojiye dayan\u0131r. Sava\u015f\u0131 esas alan yani ganimeti esas alan toplum erkek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 toplumdur. Onun i\u015fi g\u00fcc\u00fc art\u0131k de\u011ferdir. Marx bunu s\u0131n\u0131fsalla\u015fmaya ba\u011flar, oysa hi\u00e7 gerek yok. Bir art\u0131k de\u011fer imkan\u0131 olu\u015fmaya ba\u015flarsa kad\u0131n\u0131n etraf\u0131nda bir bitki toplumu, bir besin artt\u0131r\u0131m\u0131 olursa erkek buna g\u00f6z dikiyor. Hayvan da avl\u0131yor ama bir de kad\u0131n\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 besinlere el koyuyor. Hem besine el koyuyor, hem kad\u0131na el koyuyor, hik\u00e2ye b\u00f6yle ba\u015flar. Bir ta\u015fla iki ku\u015f vuruyor.<\/p>\n Evet, kad\u0131n toplum geli\u015ftirmi\u015f ev kurmu\u015f. Kad\u0131n yavrular\u0131n\u0131 besliyor, bir kad\u0131n klan\u0131 var, bir kad\u0131n toplumu var. Tanr\u0131\u00e7a durumuna gelmi\u015f 30 bin y\u0131l insanl\u0131\u011f\u0131 idare etmi\u015f. \u0130\u015fte avc\u0131 erkek ki \u00f6zel baz\u0131 birlikleri, erkek karde\u015fli\u011fi diye bir kul\u00fcp olu\u015fturmu\u015f. Erkek karde\u015fli\u011fi kul\u00fcb\u00fc o kul\u00fcp de birka\u00e7 ahbap \u00e7avu\u015ftur. Avc\u0131lar grubu olu\u015fturmu\u015f \u00f6nce hayvanlar\u0131 vurur, ba\u015far\u0131l\u0131 olursa \u015f\u00f6len yap\u0131l\u0131r. Ama bir bak\u0131yor ki kad\u0131n bu\u011fday, arpa, mercimek ekiyor ve neolitik dedi\u011fimiz toplumu b\u00f6ylece k\u00f6y kurarak geli\u015ftiriyor. Ev kuruyor. Kurar, \u00e7\u00fcnk\u00fc yavrular\u0131 besleyen ve koruyan o, karde\u015fleri var teyze olarak ve day\u0131 olarak. \u00c7ocuklar\u0131 var ve bu bir klan. Ama \u00fcretiyor, icat ediyor. \u0130nanna Enki\u2019ye diyor ki \u2018benim y\u00fczlerce Me mi sen h\u0131rs\u0131zlad\u0131n\u2019 bu \u015fu demek y\u00fczlerce yarat\u0131m sanat\u0131 var, kurumu var, asl\u0131nda bunlar\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 bendim ve \u015fimdi sen bunlar\u0131 sahipleniyorsun. \u2018Ben yaratt\u0131m diyorsun ve yalan s\u00f6yl\u00fcyorsun\u2019 diyor destanda Enki\u2019ye. \u2018Bunlar\u0131 ben yaratt\u0131m sen el koyuyorsun\u2019 diyor. Bu mitolojik ifadesi ile ben kendime \u00f6zg\u00fc bir tarzda dedim. Bunu daha da geli\u015ftirdim. \u0130\u015fte G\u0131lgame\u015f destan\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini de b\u00f6yle yapt\u0131m. Sorunsall\u0131\u011fa gelince, erkek bu avc\u0131 kul\u00fcb\u00fcne dayanarak bu kad\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131na sald\u0131r\u0131yor. \u0130\u015fte sorun \u00f6yle ba\u015fl\u0131yor. Do\u011fru mu do\u011fru. Urfa ba\u015fta olmak \u00fczere g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7ok yayg\u0131nd\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc erkek evlilik olay\u0131 ile her g\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Tuhaft\u0131r, hat\u0131ralar\u0131m\u0131 \u00e7ok anlatmak istemem ama bir tanesi akl\u0131ma geliyor. Hala akl\u0131mda biz bac\u0131 karde\u015f olarak bir e\u015fe\u011fimiz vard\u0131. Y\u00fck ve ot bindiriyorduk. Hala tarlas\u0131 da akl\u0131mda. Bir yetmezlik \u00e7\u0131kt\u0131. Ayne bac\u0131ma hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131 ile bir dayak atma olay\u0131m vard\u0131. Buradan da s\u00f6ylenen bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131 \u2018senin g\u00fcc\u00fcn ancak bana yeter\u2019 dedi. Akl\u0131mda kalm\u0131\u015f ve her halde biraz g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fcm ondan. Ve i\u015f yapmay\u0131 yeterli ve do\u011fru yapmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir el kald\u0131rma olay\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rl\u0131yorum. Tuhaft\u0131r Eyne benim ziyaretime bile gelme ihtiyac\u0131 duymad\u0131. Fatma bac\u0131 hala ya\u015f\u0131yor. Ama bu hi\u00e7 oral\u0131 bile de\u011fil. Kendine ba\u011fl\u0131 bir dini mi var? D\u00fc\u015f\u00fcncesi mi var? Yar\u0131 deli bir kad\u0131n olarak ya\u015fad\u0131. \u00c7ok enteresan, \u00e7ok ac\u0131 bir ya\u015fam\u0131 da olabilir ama beni hi\u00e7 akl\u0131na getirmedi bir karde\u015f olarak. Pek derin bir sevgisi olu\u015fmad\u0131. Acaba o dayak ile ilgili olabilir mi? Belki de onu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131. Ara\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m bir g\u00fcn.<\/p>\n Durum \u015fu; yani \u015fu an zaten yayg\u0131n ya\u015fan\u0131yor, can\u0131 s\u0131k\u0131ld\u0131 m\u0131 kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Bug\u00fcn kent k\u00f6y ayr\u0131m\u0131 da yok. Urfa, \u0130stanbul ayr\u0131m\u0131 da yok. Belki \u0130stanbul\u2019da daha fazla. \u015eu anda m\u00fcthi\u015f bir sorundur aile sorunu. Bence bu evlenmekten ve evlilik bi\u00e7iminden kaynaklan\u0131yor. Kutsal aile hikaye. \u00d6yle kutsal aile falan yok. Eve kapatmak ile kad\u0131n muazzam bir k\u00f6lelik atmosferine al\u0131n\u0131yor, dayanam\u0131yor. Patl\u0131yor, \u00e7atl\u0131yor ve erkek de vuruyor. Gazeteler bunun haberiyle dolu. Binde bir kad\u0131n vurmaz ama binde dokuz y\u00fcz doksan dokuz erkek kad\u0131n\u0131 vurur. Kim inkar edebilir. Ortada. \u0130kiy\u00fczl\u00fcl\u00fck yapmaya gerek yok, sonu\u00e7 olarak bu sorunsall\u0131k buradan do\u011fuyor. S\u0131n\u0131fsall\u0131ktan do\u011fmuyor. Kad\u0131n erkek ili\u015fkilerinden do\u011fuyor. Sorun mu? Evet hem de temel bir sorun. \u0130\u015fte G\u0131lgam\u0131\u015f destan\u0131nda ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 arad\u0131k. S\u00fcmer toplumunda temellerini arad\u0131k. \u0130\u015fte daha sonraki o devlet, kent ve s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131nda zirve yapt\u0131. Tevrat\u2019ta var. Kuran\u2019da da dolu dolu \u00f6rnekler var. G\u00f6beklitepe\u2019nin \u00fcst\u00fcn\u00fcn kapat\u0131lmas\u0131 da bir erkek eylemi olabilir.\u00a0 Bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak bu erkek egemenli\u011finin bir oyunu da olabilir. Ama kesin bir \u015fey diyemem. Ben bunun \u00fczerine bir spek\u00fclasyon bile yapmam. G\u00f6beklitepe yayg\u0131n bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. Dicle ve F\u0131rat aras\u0131nda 200\u2019\u00fc a\u015fk\u0131n kal\u0131nt\u0131 var. Karahantepe\u2019de bir erkek \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bir cinsel organ \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kadar bariz yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015f. B\u00f6yle heykelleri var. Bu erkek heykelleri Hindistan\u2019a ve M\u0131s\u0131r\u2019a ta\u015f\u0131r\u0131l\u0131yor. Bir erkek \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ge\u00e7i\u015f var. Ama bu ge\u00e7i\u015f 30 bin y\u0131l kad\u0131n etraf\u0131nda bir toplumsall\u0131k geli\u015fiyor, \u00fcretim patlamas\u0131 oluyor. Yukar\u0131 Mezopotamya\u2019n\u0131n flora ve faunas\u0131 \u00e7ok zengin. Elini sallasan bitki zenginli\u011fi var. Karacada\u011f etraf\u0131 b\u00f6yle. Arpa, bu\u011fday Karacada\u011f etraf\u0131nda k\u00fclt\u00fcre al\u0131nd\u0131. Koyun ve ke\u00e7i burada evcille\u015ftirmeye al\u0131n\u0131yor. Ya\u011fmur ile beslenen bir b\u00f6lge. D\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinde bu \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131. Burada ya\u011fmur ve toprak m\u00fcthi\u015f uyum g\u00f6steriyor. Ve b\u00f6yle bir bitki ve hayvan patlamas\u0131 geli\u015fiyor. \u0130nsanlar Afrika\u2019dan geliyor ve burada yo\u011funla\u015f\u0131yor. Bitki, hayvan bol. \u0130stedi\u011fin kadar avc\u0131 da istedi\u011fin kadar toplay\u0131c\u0131 da olabilirsin. \u0130kisi de oluyor. Birisi kad\u0131n etraf\u0131nda birisi erkek etraf\u0131nda. Sonu\u00e7ta ne olur, \u00e7at\u0131\u015f\u0131yor. Erkek avc\u0131 ve elinde silah. \u00c7at\u0131\u015fma obsidyen, \u00e7akmak ta\u015f\u0131yla oluyor. Silahlar G\u00f6beklitepe etraf\u0131nda hala var. Obsidyen ticareti yap\u0131l\u0131yor. En k\u0131ymetli ticarettir. Obsidyen silaht\u0131r asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc keskin bir silaht\u0131r. Bu keskin b\u0131\u00e7ak erke\u011fin elinde bir avc\u0131 aletidir ve onunla herkesi kesiyor. Kad\u0131n bu \u00fcst\u00fcnl\u00fck kar\u015f\u0131s\u0131nda yeniliyor. Adam k\u00fc\u00e7\u00fck bir kul\u00fcp, be\u015f on tane ahbap. Elinde obsidyen b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 var nereye giderse \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. (Ben bile day\u0131m\u0131 \u00e7ok severim ve benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferlidir. Halalar\u0131m\u0131 tan\u0131mam. Ana soy \u00fczerinden teyzelerimi iyi tan\u0131r\u0131m) Ana soylu toplumda anan\u0131n karde\u015fi olarak day\u0131 klanda etkilidir. Demek ki bu ana soylu toplum \u00f6zelli\u011finin korunmas\u0131d\u0131r. Bu kar\u015f\u0131 devrimde ana soylu toplum b\u00fcy\u00fck bir darbe yiyor.<\/p>\n Hem elinden ilk de\u011ferler al\u0131n\u0131yor hem de erkek \u00e7ocuklar\u0131 ve kad\u0131n\u0131 k\u00f6le gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Kad\u0131n ise kutsal evlilik t\u00f6reniyle erke\u011fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. T\u0131pk\u0131 G\u0131lgam\u0131\u015f destan\u0131nda erke\u011fin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi gibi, k\u00f6k\u00fc oraya kadar gidiyor. Korkun\u00e7. Kutsalla\u015ft\u0131rma eylemi kad\u0131n i\u00e7in sevgilisi bile olsa \u00f6ld\u00fcrt\u00fcyor. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyor ba\u015f\u0131na gelecekleri. Bu felaketin ba\u015f\u0131na gelmemesi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrmesi gerekiyor. \u00d6z\u00fc bu. Tarihsel materyalizm bu. Bizim Marksizm\u2019den alabilece\u011fimiz en faydal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce bu. Diyalektik materyalizm bunu b\u00f6yle a\u00e7\u0131klar. Ama erkek de art\u0131k kad\u0131n\u0131n bu h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131na S\u00fcmer toplumunda son verir. S\u00fcmer toplumu erkek egemenlikli bir topluma ge\u00e7i\u015ftir. Ve kad\u0131n\u0131n k\u00f6lele\u015fmesi ile bu ge\u00e7i\u015f tamamlan\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f sa\u011fland\u0131ktan sonra Babil destan\u0131, Enuma Eli\u015f destan\u0131 var. Okuyun, bunu \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 g\u00f6receksiniz. Buradaki destanlar\u0131n i\u00e7eri\u011fini din haline getiren \u0130brani toplumudur.<\/p>\n \u0130brani toplumu Tevrat\u2019\u0131 Enuma Eli\u015f destan\u0131ndan alm\u0131\u015ft\u0131r. Tevrat\u2019a ge\u00e7irmi\u015ftir. Tevrat=Enuma Eli\u015f destan\u0131n \u0130brani kabilesinde ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hem manevi hem de maddi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ad\u0131, anlam ifadesi olarak Tevrat\u2019t\u0131r. Tevrat\u2019tan da \u0130ncil do\u011far, Kuran do\u011far. Bunu da kimse yads\u0131yamaz. Sonu\u00e7 eve kapat\u0131lmad\u0131r. B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle Zerd\u00fc\u015ft b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131da bulunuyor. Adam cinsel organlar\u0131n\u0131 da kutsuyor. Fallokrasi ya\u015fan\u0131yor. Adam kendi cinsel organ\u0131n\u0131 tanr\u0131 yerine koyuyor. Halen Hindistan\u2019da da ya\u015fan\u0131yor. Ama \u00f6ncesinde kad\u0131n tanr\u0131\u00e7ad\u0131r. M\u00fchim olan bu. \u2018Sadece ben de\u011fil cinsel organ\u0131m da tanr\u0131d\u0131r ve sen tapacaks\u0131n\u2019 diyor. Ve nitekim \u00f6yle kitaba da ge\u00e7mi\u015f. Tevrat\u2019ta da a\u00e7\u0131k anlat\u0131lm\u0131\u015f. Bizi ilgilendiren bu i\u015fin kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kavramsalla\u015ft\u0131rma k\u0131sm\u0131 \u00f6nemli. Bu i\u015fi din haline getirir. \u015eimdi de \u00f6yle. Bat\u0131\u2019daki bu modern hastal\u0131klar\u0131 da ortaya koyaca\u011f\u0131z. Sonraki a\u015fama m\u00fclkiyet a\u015famas\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki evdeki durumda b\u00f6yle eve kapat\u0131lma tehlikeli bir ideoloji, b\u00fcy\u00fck bir sorun, ben de dedim ya toplumda sorun b\u00f6yle ba\u015flar. Toplumda as\u0131l sorun budur. Bu s\u0131n\u0131f\u0131 do\u011furur devleti do\u011furur. Ki erkek bunlar\u0131n hepsini yapar. Erkek aristokratik devrim yapar, burjuva devrimi yapar, ama hepsi kad\u0131n\u0131n k\u00f6leli\u011fi etraf\u0131ndad\u0131r. Ve devlet olur, devlet haline geldikten sonra erke\u011fi dizginleyecek ba\u015fka bir g\u00fc\u00e7 yoktur. S\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fc ifade eder devlet. Erkek damgal\u0131d\u0131r. Kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temelini biz att\u0131k. Nas\u0131l geli\u015fir? Ben kendi \u015fahs\u0131ma kad\u0131nlara sayg\u0131m\u0131n bir gere\u011fi olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcncede ba\u015flamal\u0131 dedim. Nas\u0131l istiyorsan\u0131z \u00f6yle ya\u015fay\u0131n dedim. E\u011fer g\u00fcc\u00fcn\u00fcz varsa tabi. \u2018Ya b\u0131rak bu kad\u0131nlar ve erkekler sevi\u015fsin, sevgili olsunlar\u2019 diyorlar. Olabilmeyi becerebiliyorsan\u0131z olun, ben bunun \u00f6n\u00fcne s\u0131n\u0131r koymu\u015f de\u011filim ki. Ama ba\u015f\u0131na gelenlerden de ben sorumlu olamam. De\u011fil mi? Benim tek yapabildi\u011fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fck penceresi a\u00e7mak ama bak\u0131yorsunuz her taraf ba\u011flanm\u0131\u015f. Hangi erke\u011fe gidersen, evlilik temelinde yola \u00e7\u0131karsan m\u00fclkiyet duygusu m\u00fcthi\u015ftir. Yani bu e\u015fitlik sa\u011flanm\u0131\u015f olmaktan \u00e7ok uzak hala. Bir yerde darbesini yiyeceksin. Ayr\u0131lsan bile tek ba\u015f\u0131na nas\u0131l ya\u015fayacaks\u0131n? Ekonomiyi yaratan kad\u0131n \u015fimdi nan\u2019a muhta\u00e7 de\u011fil mi, erke\u011fin eline muhta\u00e7 de\u011fil mi? \u00c7ok \u00e7arp\u0131c\u0131. Erkek \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131 m\u0131, kad\u0131n a\u00e7. Halbuki ekonomiyi yaratan kad\u0131n. Eko-nomi biliyorsunuz Helence bir kelime, ev ge\u00e7imi anlam\u0131na gelir. Kelime anlam\u0131 ev i\u015fidir. Yani ev ge\u00e7indirme bilimi. Bu kad\u0131n\u0131n i\u015fi. Yak\u0131n \u00e7a\u011fda kad\u0131n\u0131n ekonomiyle ili\u015fkisi s\u0131f\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda kad\u0131n\u0131n elinde herhangi bir ekonomi var m\u0131? yok Ekonomi \u015fu anda \u015firketlerin erkeklerin mutlak egemenli\u011finde. Ben bunu s\u00f6yleyince herkes hayret ediyor. Buna J.J.Rousseau dikkat \u00e7ekiyor. Enteresand\u0131r. Adam Smith\u2019te de bu vard\u0131r. \u015ea\u015f\u0131r\u0131yorlar. Erkek egemenli\u011fine ekonomik ge\u00e7i\u015f bat\u0131 k\u00f6kenlidir ve m\u00fcthi\u015f ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n Daha \u00f6nce Orta\u00e7a\u011f\u2019da, \u0130lk\u00e7a\u011f\u2019da kad\u0131n\u0131n elinde epey ekonomi var. Ama kapitalizmde o imkan tamamen ortadan kalk\u0131yor. \u015eirketlerin eline ge\u00e7iyor. Para ile finans \u015firketleri erkek tekelindedir. Kad\u0131n\u0131n para \u00fczerinde, ekonomi \u00fczerinde hi\u00e7bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle erke\u011fe ba\u011flanm\u0131\u015f. Paran\u0131n, b\u00fct\u00fcn tekni\u011fin, merkezi bilimin hepsi erke\u011fin elinde. Peki kad\u0131n ne hale geliyor? \u0130\u015fte ben ona \u2018kafeste \u00f6ten b\u00fclb\u00fcl\u2019 veya \u2018erke\u011fin evdeki s\u00fcs\u00fc\u2019 diyorum. Kad\u0131n bedeni \u015fu anda sadece bir m\u00fclkiyet konusu de\u011fildir. Kapitalizmin hizmetinde kullan\u0131lmayan sa\u00e7\u0131ndan tut bacaklar\u0131na, ruhuna, sesine kadar t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 m\u00fclkiyet konusudur. Reklam kad\u0131n bedeni \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor mu? Bu deh\u015fet verici. Bedeninize sahip \u00e7\u0131kacaks\u0131n\u0131z. Erke\u011fin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle denetledi\u011fi beden sizin bedeniniz. Nas\u0131l yapacaks\u0131n? Senin b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 o belirlemi\u015f, saatini o belirlemi\u015f. Para vermezse a\u00e7 b\u0131rak\u0131yor. Tabloyu daha da karanl\u0131k hale getirmek istemiyorum. B\u00fct\u00fcn bunlar sa\u011flanm\u0131\u015f. Misal ben ne dedim, sosyalizm kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesinden ge\u00e7er. Hayret etti\u011fim nokta Marks dahil, adam kar\u0131s\u0131yla ya\u015famak i\u00e7in elbisesini sat\u0131yor. Kapitalizm en b\u00fcy\u00fck kitab\u0131n\u0131 yazan\u0131, ele\u015ftirmeni ge\u00e7inemiyor, kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ge\u00e7indiremedi\u011fi i\u00e7in ceketini sat\u0131yor. \u2018Bu kitab\u0131 yazay\u0131m da gelir getirsin bu evlili\u011fi kurtaray\u0131m\u2019 diyor. \u015eimdi sosyolojinin kurucusu bunu derse vay ba\u015f\u0131m\u0131za gelen! B\u00f6yle Marksizm mi olur? Olmu\u015f maalesef biz de tapt\u0131k. Bir peygamber gibi ele ald\u0131k. A\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, durum vahim. Kad\u0131n zaten bitti gitti. Lenin\u2019de de Mao\u2019da da Stalin\u2019de de \u00f6yle. Kad\u0131n korkusundan ya\u015fayam\u0131yor. Lenin bu konuda b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sahibidir, onu su\u00e7lam\u0131yorum. Stalin de kad\u0131n\u0131 m\u00fclkle\u015ftiriyor, eve kapat\u0131yor. Yani \u00f6ld\u00fcrmese de \u00f6lmekten beter ediyor. Bunu demek istiyorum. Biraz ak\u0131ll\u0131 oldu\u011fu \u015fey bu erke\u011fi \u00f6ld\u00fcrmek. Bende de bu e\u011filimler vard\u0131. Demin s\u00f6yledim. En az\u0131ndan kendimde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m deneyimler var. Arkada\u015f\u0131m, en de\u011ferli arkada\u015f\u0131m, mutlaka \u00f6ld\u00fcrmemi istiyordu. Ona kar\u015f\u0131 temkinliydim. Onun ile on y\u0131l bo\u011fu\u015ftum. Fakat temkinliyim. B\u0131rak ne olacak ne yapacak i\u015fte anlatt\u0131m hikayesini. Ve ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda benim i\u00e7in m\u00fcthi\u015f bir kurtulu\u015ftu. Beni ben yapan bu ayakta kal\u0131\u015f tarz\u0131m. Herkes ay\u0131plarken \u2018ya adam\u0131n kar\u0131s\u0131 ka\u00e7t\u0131\u2019 diye insan \u00fcz\u00fcl\u00fcr veya \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken ben \u2018kurtuldum\u2019 dedim.<\/p>\n Erkeklerin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam tersidir. Benim kurtulu\u015fum bu ili\u015fkinin biti\u015fiyle ba\u015flar. Bunu s\u00f6ylesem herkes bana g\u00fcler. Bunu a\u00e7\u0131kl\u0131kla s\u00f6yl\u00fcyorum. Kurtuldum! Asl\u0131nda o gelenekten kurtuldum, bir kad\u0131n sorunsall\u0131\u011f\u0131ndan kurtuluyorum. Kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrsem ne olurum, bir cani olurum. Bir caniden bir sosyalist \u00e7\u0131kmaz. Stalin yapabilir ama ben yapman\u0131n hatal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130\u015fte evli olmayan sizin gibi kad\u0131nlar benim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck sorun. Peki faydas\u0131 ne? En az\u0131ndan biz ki\u015filik olarak \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnme imkan\u0131 verdik. Bana g\u00f6re \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnme imkan\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Bana g\u00f6re insan yapan en \u00f6nemli \u00f6zellik ki Sokrates\u2019te de bunun izleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, onun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesi, evlilikle ba\u011fl\u0131d\u0131r ama beni ayakta tutuyor. \u00c7ok a\u00e7\u0131k sizleri de biraz ayakta tutan o. E\u011fer \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesi elinizden giderse ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bitersiniz. Dolay\u0131s\u0131yla bu yeni \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131m\u0131z, yeni sosyalizm yeni K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131, yeni K\u00fcrt kimli\u011fi, K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bu temelde geli\u015fir. Hem uygarl\u0131k ele\u015ftirisi hem modernite ele\u015ftirisi hem kad\u0131n k\u00f6leli\u011fi ele\u015ftirisi bizde b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme g\u00f6steriyor. Sorunu en az\u0131ndan bireysel d\u00fczeyde a\u015fma durumumuz var, kolektif d\u00fczeyde de ilerleme var. Bana g\u00f6re sosyalizme en \u00f6nemli katk\u0131m\u0131z budur. \u2018Kad\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131 ve sorunsall\u0131k\u2019 kapsam\u0131 temelinde giri\u015f bab\u0131nda bunlar\u0131 s\u00f6yledim.<\/p>\n 3- TAR\u0130HSEL TOPLUMDA DEVLET VE KOM\u00dcN \u0130K\u0130LEM\u0130<\/strong><\/p>\n Tarihsel materyalizm s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131 yerine \u2018kom\u00fcn\u00fc\u2019 ikame etmeli. Sadece ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m de\u011fil, sosyoloji biliminde de \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemi sosyalizme ge\u00e7i\u015fin en sa\u011fl\u0131kl\u0131 yolu de\u011fil midir? S\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na dayal\u0131 tarihsel materyalizm ve sosyalizm tan\u0131m\u0131 yerine, devlet ve kom\u00fcn ikilemine dayal\u0131 bir tarihsel materyalizm ve sosyalizm alternatifinin daha do\u011fru oldu\u011funa inan\u0131yorum. Marksizm\u2019i g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi, bu kavram yerine ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi daha do\u011fru buluyorum. Yani tarih bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 tarihi de\u011fil, bir devlet ve kom\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan ibarettir. Marksizmin bu s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131na dayal\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma teorisi reel sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ana nedenidir. Ele\u015ftirmeye bile gerek yoktur. Ama nedenlerinin ba\u015f\u0131nda bu s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131na dayal\u0131 sosyolojiyi in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gelir. Peki bu ayr\u0131m\u0131n yerine ge\u00e7en devlet ve kom\u00fcn ikilemi ne anlama geliyor? \u00c7ok de\u011ferli bir tespit. Veya biliniyor ama sistematize edilmemi\u015f. Benim burada yapt\u0131\u011f\u0131m bir sistematik d\u00fc\u015f\u00fcnmedir. Tarihsel materyalizmi bu kavram setinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek istiyorum. Ayr\u0131ca g\u00fcncel sosyalizmi s\u0131n\u0131f diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 bir kom\u00fcnizm de\u011fil de devlet ve kom\u00fcnalite ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen bir kavram setine dayand\u0131rmak istiyorum. Bende, \u00e7ok yap\u0131c\u0131 ve \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olaca\u011f\u0131na dair bir izlenim uyand\u0131r\u0131yor. Bunu da \u015funa dayand\u0131r\u0131yorum, toplum asl\u0131nda kom\u00fcnal bir olayd\u0131r. \u0130\u015fte yukar\u0131da klan tarifini yapt\u0131m. Bu toplumsall\u0131kt\u0131r. Toplumsall\u0131k da kom\u00fcn demektir. \u0130lkel kom\u00fcn klan demektir. \u00d6zel olarak kom\u00fcn kelimesine gelince, toplumsall\u0131k bilebildi\u011fimiz kadar\u0131yla tekrar Mezopotamya alan\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel y\u00fckseli\u015f, S\u00fcmer toplumunun \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na, yani devletin, kentin ve m\u00fclkiyetin, s\u0131n\u0131f\u0131n t\u00fcreyi\u015fine hangi temelde ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlememiz gerekmektedir. Ba\u015fa devleti koymak isabetli, bir de kom\u00fcn\u00fc. Peki toplumsall\u0131k nerede? Toplum i\u015fin temeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc M.\u00d6. 4000 y\u0131llar\u0131na kadar toplumsal geli\u015fme formu kland\u0131r. Kabile de diyebilirsiniz buna, a\u015firet de. A\u015firet de bir kom\u00fcnler birli\u011fidir asl\u0131nda. Kabile bir kom\u00fcnd\u00fcr. Aile daha olu\u015fmam\u0131\u015f. Aile ve kabile asl\u0131nda ayn\u0131 anlama sahip ayn\u0131 olguyu ifade ediyor. Aile kabileden ve kabile de aileden fazla ayr\u0131\u015fmam\u0131\u015f. Neoliti\u011fin do\u011fu\u015fu ile birlikte \u00e7arp\u0131c\u0131 bir geli\u015fme oluyor. Kabile a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak neolitik ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Neolitikten \u00f6nce bu kland\u0131r. Kom\u00fcn\u00fcn K\u00fcrt\u00e7emize yerle\u015fmi\u015f kom ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kendi dilimizden de \u00f6\u011frenebiliriz. Kom, kombun yani kom\u00fcn anlam\u0131na geliyor, toplanmak. Hala kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kelime ki bu Aryen dilinin de buradan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 en az\u0131ndan 10 bin y\u0131ll\u0131k bir tarihi oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u0130\u015fte Aryen k\u00f6ken dil grubunun da bu kom\u00fcn etraf\u0131nda geli\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131k. K\u00fcrt\u00e7e kom kelimesi bunu kan\u0131tl\u0131yor. Kelime t\u00fcretmeleri de bunu a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Komagene bir devlet ad\u0131 olarak ge\u00e7er. Kabile ba\u015f\u0131 devleti t\u00fcretir. \u00c7\u0131karlar\u0131 zedelenen kabile \u00fcyeleri de kom\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. Asl\u0131nda ger\u00e7ek de b\u00f6yle. \u00c7ok basit. Ben b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fif de yapmad\u0131m. Marx buna bilimsel ke\u015fif diyor, bunlar hikaye. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n olu\u015fumu, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015fimi \u00f6yle harikalar yaratt\u0131, bilim falan filan basit bir \u015feydir. Kabilenin bast\u0131ran\u0131 devlet haline geliyor, a\u015firet reisi her kimse onun s\u0131radan \u00fcyeleri de kombun olarak sonra da aile olarak devam eder. Ba\u015f\u0131ndakiler de devletle\u015fir. Devlet hanedan\u0131. Alttakiler de s\u00fcrekli ezilen kabile ki, devlet oldu mu ezilen kabile de olur. Ayr\u0131\u015fma \u00f6yle ba\u015flar. Marksizm proletarya b\u00f6yle oldu, proletarya \u015f\u00f6yle geli\u015fti demesi bana biraz zorlama gibi geliyor.<\/p>\n Evet var hala \u00f6yle bir sanayi devrimine dayal\u0131 i\u015f\u00e7ile\u015fme, burjuvala\u015fma ama bu binlerce y\u0131ll\u0131k be\u015f bin y\u0131ll\u0131k bir geli\u015fmenin sonucudur. Burjuvala\u015fma proleterle\u015fmenin \u00f6ncesi Babil\u2019de de S\u00fcmer\u2019de de Asur\u2019da da var. Atina\u2019da, Roma\u2019da var. En son Bat\u0131 Avrupa\u2019ya ge\u00e7iyor. Avrupa\u2019n\u0131n icat etti\u011fi bir \u015fey ama \u00e7ap\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015fler bir de hegemonik yapm\u0131\u015flar. Kapitalizm diye bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imi ve onun hegemonyas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. T\u00fcm d\u00fcnyada bu hegemonya ge\u00e7erli olur. K\u00f6k\u00fc S\u00fcmer toplumuna dayan\u0131r. Bu devletle\u015fme hikayesidir. K\u00f6leci devlet, feodal devlet, kapitalist devlet. Asl\u0131nda b\u00f6yle yorumlamamak gerekiyor. \u00d6nemli olan kom\u00fcn nerede? \u0130\u015fte Marks \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131nda Paris Kom\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok insan \u00f6lm\u00fc\u015f \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. 17 bine yak\u0131n kom\u00fcnar\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedilir. Bunlar\u0131n an\u0131s\u0131na Paris Kom\u00fcn\u00fc diye bir de\u011ferlendirmesi de var. Kapitali b\u0131rak\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri b\u00fcy\u00fck bir darbe alm\u0131\u015f. Bana g\u00f6re onun i\u00e7sel bir k\u0131r\u0131lmas\u0131 var. Kom\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerine e\u011filiyor. S\u0131n\u0131f\u0131 fazla kullanmaz, kom\u00fcn kavram\u0131n\u0131 da kullan\u0131yor. Kropotkin\u2019in Lenin ele\u015ftirisi var \u2018Sovyetleri y\u0131kma\u2019 diyor. Kom\u00fcn demektir asl\u0131nda Sovyet. Fakat Lenin devleti tercih eder, NEP program\u0131 ile Stalin korkun\u00e7 boyutlara ula\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n Marks \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunda diktat\u00f6rl\u00fck kavram\u0131n\u0131 kullanmak istemez ve kom\u00fcn kavram\u0131na y\u00f6nelir. Devlet ve kom\u00fcn ayr\u0131m\u0131n\u0131 da yapar fakat fazla geli\u015ftiremez. Sonu\u00e7ta benim d\u00fc\u015f\u00fcncem bu ayr\u0131m\u0131n hem tarihte ge\u00e7erli oldu\u011fu tarihsel materyalizm bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131 de\u011fil de, sava\u015f da demeyeyim, kom\u00fcn ve devlet ikilemi bi\u00e7iminde ge\u00e7mi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn tarih bundan ibarettir. Yaz\u0131l\u0131 tarih \u00f6zellikle. S\u00fcmer\u2019de temeli at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, \u015fu anda bat\u0131da bunun zirvesini ya\u015f\u0131yoruz. Kom\u00fcn evet belediye demek kom\u00fcn demektir ama bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bug\u00fcn bizim belediyelere, devlet taraf\u0131ndan kayy\u0131m atan\u0131r, hi\u00e7 yok diyen de \u00e7\u0131km\u0131yor kar\u015f\u0131s\u0131na. Bu da i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Asl\u0131nda kom\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir toplumsall\u0131kt\u0131r, kland\u0131r, hatta aile bir kom\u00fcnd\u00fcr ama \u00e7ok zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f, i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f, belediyelerin i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f, a\u015firet kabile kal\u0131nt\u0131lar\u0131 var onun da i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok esef etti\u011fimiz o Tav\u015fantepe\u2019deki olay kabileyle ilgilidir, o kabilenin marifetiyle i\u00e7teki o m\u00fcthi\u015f o tecav\u00fcz unsuru k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir k\u0131z \u00e7ocu\u011funa y\u00f6nelik e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir katliam olarak ifade bulmu\u015ftur. Sembolik bir olay ama anlam\u0131 \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. Bu bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ifadesidir. Molla Gurani de bir molla ailesi, \u0130stanbul\u2019un fethine kat\u0131lm\u0131\u015f bir Molla Gurani\u2019den geliyor bu G\u00fcran ailesi. Molla ailesinin buradaki hazin durumu da ortada. Dolay\u0131s\u0131yla bu kom\u00fcnalite \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bizim bu yeni d\u00f6nemin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sosyalizminin ifadesi olacak. Yeni d\u00f6nemi biraz bunun etraf\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131p somutla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z.<\/p>\n Ahlaki politik toplum kavram\u0131, kom\u00fcn de\u011ferlendirmesinin ba\u015fka bir ifadesidir. Kom\u00fcn\u00fcn devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda ifade bulmas\u0131. Yeni bar\u0131\u015f d\u00f6neminin de dili politik olacak. Kom\u00fcn\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunaca\u011f\u0131z. Zaten ad\u0131 \u00fczerinde ulus devlet\u00e7ilik dilini terk ediyoruz, ulus devlet\u00e7ili\u011fe dayal\u0131 kavramlar\u0131 terk ediyor, kom\u00fcne dayal\u0131 etik ve politik kavramlar\u0131 esas al\u0131yoruz. Ahlaki politik toplum dedik ama bu \u00f6zg\u00fcrle\u015fen kom\u00fcn\u00fcn ad\u0131d\u0131r. Etik ve politik bir \u015feydir, hukuki bile de\u011fil. Hukuk var i\u015fte, geli\u015fecektir, belediye kanunu. Yasada ifade bulmas\u0131n\u0131 isteyece\u011fiz bir \u015fart ve ilkemiz olacak. Bunun daha bilimsel ifadesi kom\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Biz kom\u00fcnalist olaca\u011f\u0131z bundan sonra. S\u0131n\u0131f kavram\u0131 yerine kom\u00fcn\u00fc yerle\u015ftirmek \u00e7ok daha \u00e7arp\u0131c\u0131, \u00e7ok daha bilimsel. Belediyeler hala kom\u00fcnd\u00fcr. Bizde de kom var. Ahlak yok mu, etik yok mu, tabi var. Zaten kom\u00fcn yasalardan ziyade etikle y\u00fcr\u00fcyecek bir konudur. Kom\u00fcn bir de demokrasidir. Demokratik siyaset politika demektir. Kom\u00fcn isimdir, etik politik s\u0131fatt\u0131r. Kom\u00fcn etik ve politiktir, biri isim biri s\u0131fatt\u0131r. Buna Marksizmin en k\u00f6kl\u00fc revizyonu diyoruz. Marksizmin s\u0131n\u0131f kavram\u0131 yerine kom\u00fcn\u00fc ge\u00e7iriyoruz. Kropotkin\u2019in Lenin\u2019e kar\u015f\u0131 ele\u015ftirisi do\u011frudur. Bakunin\u2019in Marks\u2019a kar\u015f\u0131 ele\u015ftirisi do\u011frudur. Eksiktir ama do\u011frudur. Marksizm\u2019i bu konuda mutlaka bir ele\u015ftiriden ge\u00e7irmek gerekir. Marx, Bakunin\u2019i anlasayd\u0131, Lenin de Kropotkin\u2019i anlasayd\u0131 sosyalizmin kaderi kesinlikle ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc geli\u015firdi. Bu sentezi sa\u011flayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in reel sosyalizm geli\u015fti.<\/p>\n 4- MODERN\u0130TE<\/strong><\/p>\n Avrupa\u2019da yeni \u00e7a\u011f\u0131n ad\u0131 modernitedir. Biz moderniteyi Mah\u015ferin \u00dc\u00e7 Atl\u0131s\u0131 \u00fczerinden tan\u0131ml\u0131yoruz: Kapitalizm, ulus devlet ve end\u00fcstriyalizm. Modernite bu \u00e7a\u011f\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini ifade ediyor. Onun kapitalizmle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmemesi gerekiyor. Modernite kapitalizm, ulus devlet ve end\u00fcstriyalizm \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcnden olu\u015fur. Bu 16. Y\u00fczy\u0131ldan itibaren v\u00fccut bulan bir yap\u0131d\u0131r. Reel sosyalizm de bu modernitenin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Sosyalizm modernite \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn alternatifi olarak ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131yd\u0131. Fakat sadece kapitalizme kar\u015f\u0131 sosyalist analiz ve m\u00fccadele g\u00fcndeme al\u0131nd\u0131. O da geli\u015ftirilemedi. Bu \u015fekliyle geli\u015ftirilemezdi de. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir bildiriyle, kom\u00fcnist manifesto ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. End\u00fcstriyalizm oldu\u011fu gibi benimsendi, g\u00f6klere \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu stratejik bir eksiklik b\u00fcy\u00fck hatad\u0131r. Yine Marx\u2019\u0131n ulus devlete dair di\u015fe dokunur bir analizi yok. Bu y\u00f6n\u00fcyle de ciddi bir ideolojik bo\u015fluk b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hakk\u0131n\u0131 teslim etmek bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6yleyelim. Marx da sonradan bu eksik analizinin fark\u0131na vard\u0131. Kapitali yazma s\u00fcrecinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kitap devlet \u00fczerine olacakt\u0131, \u00f6mr\u00fc yetmedi. Yazsa da do\u011fru yazmas\u0131 zordu \u00e7\u00fcnk\u00fc Marx\u2019ta ulus devleti \u00e7\u00f6z\u00fcmleme perspektifi eksikti.<\/p>\n Marx\u2019ta end\u00fcstriyalizm \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi, ele\u015ftirisi de yok d\u00fczeyindedir. Sadece anti kapitalizm \u00fczerinden bir sosyalizm analizi var. Eksiklikler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Geli\u015ftirilememi\u015ftir.<\/p>\n Bu sosyalist teorinin moderniteyi analizde bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 olma kapasitesi \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Hatta onun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r modernite s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kal\u0131r.<\/p>\n \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sorunu modernitenin \u00fc\u00e7 mah\u015fer at\u0131yla insanl\u0131\u011f\u0131 mah\u015fere s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor olmas\u0131d\u0131r. Kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u015fu anda vard\u0131\u011f\u0131 d\u00fczey vah\u015fet s\u0131n\u0131rlar\u0131ndad\u0131r. Gezegeni bir kanser uru gibi kaplam\u0131\u015ft\u0131r. Ulus devlet ise onun vurucu g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ulus devlet sisteminde ulus, askeri toplum haline gelir. Bu sistemin temelinde \u015fiddet ve sava\u015f vard\u0131r. Ulus devlet sava\u015f toplumunun sistemidir. Ve bu sava\u015flarda her seferinde milyonlarca insan katledilir.<\/p>\n End\u00fcstriyalizmde ba\u015fta \u00e7evre olmak \u00fczere yeralt\u0131 yer\u00fcst\u00fc ya\u015fam kaynaklar\u0131n\u0131 t\u00fcketerek ilerliyor. Bug\u00fcn insanl\u0131k kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 canavar taraf\u0131ndan yutulma s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayand\u0131. End\u00fcstriyalizm uzun s\u00fcre sorgulamalardan ka\u00e7t\u0131, ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. Bu konuda s\u00f6ylenmesi gereken ilk \u015fey end\u00fcstriyalizmin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar masum olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc end\u00fcstriyalizm toplumsal dokuyu de\u011fi\u015ftirdi\u011fi gibi insan-do\u011fa ili\u015fkilerini de d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n End\u00fcstriyalizmi sadece bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ekonomik temelli bir olgu olarak g\u00f6rmek de yan\u0131lg\u0131l\u0131d\u0131r. End\u00fcstriyalizm ba\u015ftan beri sava\u015f teknolojileri ile i\u00e7 i\u00e7edir. Ulus devleti m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan da budur. Ba\u015fka bir ifadeyle end\u00fcstri, teknoloji ve sava\u015f\u0131n birle\u015fmesi end\u00fcstriyalizmin temel \u00f6zelliklerindendir. Geli\u015fmi\u015f ulus devletin geli\u015fmi\u015f sava\u015f teknolojilerine sahip olmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir.<\/p>\n \u00d6zetle end\u00fcstriyel geli\u015fmeyi n\u00f6tr bir alan olarak g\u00f6r\u00fcp, moderniteye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede g\u00f6rmezden gelen bir kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 yoktur, olamaz. Modernite durdurulamaz ve b\u00f6yle devam ederse gezegenin 50 y\u0131ll\u0131k bir \u00f6mr\u00fc kalm\u0131\u015f. Distopik bir \u015fey olarak de\u011fil ger\u00e7ek bir mah\u015feri sondan bahsediyorum. Marx bu tehlikeyi sezdi ve antisini koydu. Ama geli\u015ftiremedi. 6 kitap yazacakt\u0131. Birinin ilk cildini yazd\u0131, onu da eksikli yazd\u0131. Alt yap\u0131 \u00fcst yap\u0131 ve s\u0131n\u0131f temelli bir analizle s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. Ba\u015f ayak derken Hegel\u2019in bile gerisine d\u00fc\u015ft\u00fc. Engels biraz tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin Ve Devletin K\u00f6keni\u2019 \u2018Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi\u2019 \u2018Tarihte Zorun rol\u00fc\u2019 konular\u0131na e\u011fildi ama yetmedi. Lenin politika ve devlet analizi alanlar\u0131nda tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 o da tam ba\u015faramad\u0131. Mao bu teoriyi s\u00f6m\u00fcrgelerin kurtulu\u015f m\u00fccadelelerine uyarlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir sistem analizi ve alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirebilirdi eksik kald\u0131.<\/p>\n Biz moderniteyi ve ona hizmet eden reel sosyalizmi a\u015fmak i\u00e7in yeni bir analiz alternatif sosyalist teori geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Ad\u0131na Demokratik Modernite dedik. Modernitenin sacayaklar\u0131 olan ulus devlet yerine demokratik ulus, kapitalizm yerine kom\u00fcn kom\u00fcnalite, end\u00fcstriyalizm yerine eko ekonomi analizlerini geli\u015ftirdik. Bu \u00fc\u00e7 alan analizinin ili\u015fkiselli\u011finden olu\u015fturdu\u011fumuz \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc toplum sistemimizi Demokratik Modernite olarak tan\u0131mlad\u0131k, yaz\u0131l\u0131 hale getirdik ve \u00f6nemli toplumsal bir kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n Ku\u015fkusuz bu \u00fc\u00e7 alan\u0131n da alt ba\u015fl\u0131klar\u0131 var. \u00d6rne\u011fin kom\u00fcnalitenin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Yan\u0131 s\u0131ra politika, etik (ahlak) vb s\u0131ralanabilir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kapsaml\u0131 bi\u00e7imde ele alaca\u011f\u0131z, i\u015fleyece\u011fiz. Bu sistemin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Demokratik Modernite olarak tan\u0131mlamak doyurucudur. Dinlerdeki mah\u015fer g\u00fcn\u00fc tan\u0131mlamalar\u0131 sadece \u00f6te d\u00fcnya i\u00e7in de\u011fil, bu d\u00fcnya i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Kutsal kitaplar\u0131n bahsetti\u011fi tehlike bu olsa gerek. Kapitalist modernite insanl\u0131\u011fa mah\u015feri ya\u015fatmaktad\u0131r. Bunu \u00f6nlemesi gereken sosyalizm onu \u00f6nlemek bir yana adeta onun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 e\u015fe\u011fi, modernite canavar\u0131n\u0131n yemi haline geldi. Sovyetler, \u00c7in bunun en a\u00e7\u0131k \u00f6rnekleridir. \u00c7inliler enteresan insanlard\u0131r. Kapitalizmi ve sosyalizmi birlikte uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Olabilir, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ama \u00c7in uygulamada sosyalizmi kapitalizmin hizmetine soktu. Sonu\u00e7; kapitalizme hizmet ve onun \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmak oldu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00c7in kapitalizmi Amerika ile bir hegemonya m\u00fccadelesindedir. ABD buna \u015fiddetle kar\u015f\u0131l\u0131k verebilir. Bu da n\u00fckleer sava\u015f demektir. \u0130\u015fte mah\u015fer budur. Einstein\u2019\u0131n ifadesiyle \u2018olas\u0131 bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya sava\u015f\u0131 n\u00fckleer silahlarla olursa b\u00f6yle bir sava\u015f\u0131n sonucunda e\u011fer birileri hala hayatta kal\u0131rsa 4. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 ta\u015f ve sopalarla olur.\u2019 Do\u011fru s\u00f6ylemi\u015f. Bu b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in kal\u0131n \u00e7izgilerle bunlar\u0131 belirtmek yeterlidir.<\/p>\n 5- K\u00dcRT VE K\u00dcRD\u0130STAN GER\u00c7EKL\u0130\u011e\u0130<\/strong><\/p>\n Olgunun karakteri, onun var olma ve var kalma diyalekti\u011fi \u00fczerinden \u015fekillenir. Olgu nas\u0131l olmu\u015f, olu\u015fmu\u015ftur? Bu sorulara verilecek cevaplar olgunun varl\u0131k-yokluk karakterine dair veriler sunar. Bu \u00e7er\u00e7eveden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011fi modernite ile birlikte bitmi\u015f bir ger\u00e7eklikti. Kavram olarak da, ger\u00e7eklik olarak da K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan Cumhuriyetle birlikte k\u0131r\u0131ma u\u011frat\u0131ld\u0131 ve \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcld\u00fc. \u2018Hayali K\u00fcrdistan burada meftundur\u2019 gibi ifadelerle bu k\u0131r\u0131m\u0131 sahiplendiler de. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n di\u011fer par\u00e7alar\u0131 da farkl\u0131 de\u011fildi. K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan ad\u0131na bir realite kalmam\u0131\u015ft\u0131. Modern bir hareket olarak PKK\u2019nin en \u00f6nemli ba\u015far\u0131s\u0131 bu realiteyi yeniden canland\u0131rmak oldu. PKK K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011finin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem kan\u0131tlad\u0131 hem de yenilmez k\u0131ld\u0131. Di\u011fer K\u00fcrt hareketlerinin b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fc yoktur. KDP gibi geleneksel, YNK gibi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva hareketler kendilerinin varl\u0131\u011f\u0131na bile kimseyi inand\u0131ramad\u0131lar. PKK\u2019nin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olmasayd\u0131 30 y\u0131l \u00f6nce hepsi bitmi\u015fti.<\/p>\n PKK\u2019nin b\u00fcy\u00fck direni\u015fi K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan varl\u0131\u011f\u0131 meselesini kal\u0131c\u0131 k\u0131ld\u0131. K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131na dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bilin\u00e7 geli\u015ftirdi. Bunun ba\u015far\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in tarihsel, sosyolojik sorgulamalar yapmak gerekiyor. Ben 52 y\u0131l 1 ay 4 g\u00fcn \u00f6nce \u2018K\u00fcrdistan S\u00f6m\u00fcrgedir\u2019 diyerek yola \u00e7\u0131kt\u0131m. Bunu dile getirdi\u011fim zaman bay\u0131ld\u0131m. Bu benim i\u00e7in zor bir ke\u015fifti. A\u011fz\u0131ma almaktan bile \u00e7ekiniyordum. Bir-iki arkada\u015fa anlatt\u0131\u011f\u0131mda adeta bay\u0131ld\u0131m. Oradan bug\u00fcne geldik. S\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyin. S\u00f6z hakikatle bulu\u015ftu\u011funda \u00e7ok etkilidir, yarat\u0131c\u0131, y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Bu s\u00f6z sadece pratik direni\u015fe yol g\u00f6stermedi, b\u00fcy\u00fck bir tarih \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, ard\u0131ndan neolitik yorumu, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ideolojisi, sosyalizm yo\u011funla\u015fmalar\u0131 vb geldi. B\u00fct\u00fcn bunlar K\u00fcrt realitesini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma ve K\u00fcrt ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Ve bunu ba\u015fard\u0131k. Bu b\u00fcy\u00fck tarihi yolculu\u011fu, sosyolojik analiz ve politik m\u00fccadele K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan realitesini kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi bunu dost d\u00fc\u015fmana kabul de ettirdi. Bu b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131d\u0131r. PKK bu ba\u015far\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ba\u015far\u0131ld\u0131 m\u0131? Hay\u0131r. K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tland\u0131, ideolojik \u00f6rg\u00fctsel bilince kavu\u015ftu fakat \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ad\u0131m\u0131nda t\u0131kanma ya\u015fand\u0131. T\u0131kanman\u0131n gerisinde reel sosyalist ideoloji ve etkileri vard\u0131r. Sosyalizm 20. y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde devlet iktidar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdi, d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7te birine hakim hale geldi. Ama ayakta kalamad\u0131, \u00e7\u00f6kt\u00fc. Bu bize de kriz olarak yans\u0131d\u0131. Reel sosyalizm \u00e7\u00f6kt\u00fc biz ayakta kald\u0131k ama b\u00fcy\u00fck bir bunal\u0131m da ya\u015fad\u0131k. Reel sosyalizm teorik a\u00e7mazlar\u0131n\u0131 a\u015famad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sosyalizmini geli\u015ftiremedi\u011fi i\u00e7in \u00e7\u00f6kt\u00fc, ideolojik bunal\u0131mdan \u00e7\u0131kmak zordur. Dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131z ideolojik arg\u00fcmantasyon \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr. Hangi kavramsal \u00e7er\u00e7eveye hangi sosyolojik analize dayanacaks\u0131n\u0131z? Reel sosyalizm \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, geriye pek bir \u015fey kalmam\u0131\u015f, el yordam\u0131yla sosyalizme inanc\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken \u2018Sosyalizmde Israr \u0130nsan Olmakta Isrard\u0131r\u2019 gibi bir de\u011ferlendirmem olmu\u015ftur. Sosyalizme inanc\u0131m\u0131, ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131 korudum ve bunu bir bilince d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme m\u00fccadelesine girdim. Zor, bunal\u0131ml\u0131 y\u0131llard\u0131. 2000\u2019lere do\u011fru geldi\u011fimizde yeni bir yo\u011funla\u015fma ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleme s\u00fcrecine ba\u015flad\u0131k. Demokratik ulus, sosyalizm \u00fczerine geli\u015ftirdi\u011fimiz bu \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerin stratejik sonu\u00e7lar\u0131ndan biridir ve sosyalist perspektife yeni bir soluk olmu\u015ftur. Bu hem sosyalist perspektifte hem de PKK i\u00e7in stratejik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. Bug\u00fcn bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn sadece ad\u0131 konulacak, resmiyet kazanacakt\u0131r. 20 y\u0131ld\u0131r bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sonuca ula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n Demokratik ulus \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcrecin temeli olacakt\u0131r. Demokratik modernitenin \u00e7\u00f6z\u00fcm perspektifi demokratik ulustur. Buna \u00e7a\u011fr\u0131 metninde Bar\u0131\u015f ve Demokratik toplum demi\u015ftik. \u0130kisi de ayn\u0131 anlama gelir.<\/p>\n PKK K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenilmez d\u00fczeye kavu\u015fturma hareketidir. Bundan sonraki ad\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmedir. \u00d6zg\u00fcr toplum kom\u00fcnalite temelinde etik-politik do\u011frultuda \u015fekillenecek varl\u0131k bulacakt\u0131r. Bu ad\u0131m\u0131 PKK ile ger\u00e7ekle\u015ftirmek pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. PKK olmasayd\u0131 K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan ad\u0131na geriye ne kal\u0131rd\u0131? Latin Amerika\u2019daki \u0130nkalar, Aztekler, Kuzey Amerika\u2019daki K\u0131z\u0131lderililer gibi tarihte kalm\u0131\u015f bir k\u00fclt\u00fcr olurdu.<\/p>\n Asl\u0131nda durum halen de tam a\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Dersim\u2019deki, Bing\u00f6l\u2019deki, Zagros\u2019taki bir k\u00fclt\u00fcr kal\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r K\u00fcrtler. \u00c7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f kabileler, i\u015flevsel olmayan bir dil, tarikat k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131, a\u015firet aile kavgalar\u0131\u2026 Bunun halen ve PKK\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen istenilen d\u00fczeyde a\u015f\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni tarihsel toplumsal da\u011f\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n derinli\u011fidir. Bir noktadan sonra buna s\u00f6m\u00fcrge demeyi de yeterli g\u00f6rmedim. S\u00f6m\u00fcrge \u00f6tesi bir durumdur s\u00f6z konusu olan. Bir t\u00fcr \u00e7\u00f6pl\u00fck. \u00c7\u00f6pl\u00fck toplumu, bir mezarl\u0131k. Dersim\u2019de halen vadilerde, ma\u011faralarda, derelerde kemikler duruyor. Son gelenek temsilcilerinin mezarlar\u0131 bile nerededir belli de\u011fil. \u015eeyh Said, Said-i Kurdi, Seyit R\u0131za da dahil olmak \u00fczere. Bunlar K\u00fcrtlerin en g\u00fc\u00e7l\u00fc geleneksel \u00f6nderleriydiler.<\/p>\n Yahudi soyk\u0131r\u0131m\u0131nda rol oynayan Yahudi Komitesi diye tan\u0131mlanan Judenrate (Judenrat)\u2019lar var. Bunlar fa\u015fistlerle i\u015f birli\u011fi yapan Yahudilerden olu\u015fmu\u015f grup veya ailelerdir. \u0130\u015f birli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerinin veya ailelerinin \u00f6mr\u00fcn\u00fc 24 saat uzatmak i\u00e7in Yahudileri gaz odalar\u0131na g\u00f6nderiyorlar. Soyk\u0131r\u0131m sisteminin i\u015flemesi i\u00e7in bu komitelere ihtiya\u00e7 duyuyorlar. Yahudilere, \u201csizi banyoya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyoruz\u201d diyerek kand\u0131r\u0131p gaz odalar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. Ka\u00e7 ki\u015finin istendi\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak gideceklerin listesini bu komiteler haz\u0131rl\u0131yorlar. Bu komiteleri fa\u015fistler kurmu\u015f. Bu konu \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bakt\u0131m ki K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011fi de Judenrat ger\u00e7ekli\u011fidir. S\u00f6m\u00fcrgecilik \u00f6tesi dedi\u011fim bu K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011fidir. \u0130\u015fte en benim diyen aileler Barzaniler, Bedirxaniler, hatta \u015eeyh Sait\u2019in geride kalan baz\u0131 torunlar\u0131, Seyit R\u0131za\u2019n\u0131n baz\u0131 torunlar\u0131 Judenratla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Ailelerini kurtarmak i\u00e7in K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc imhaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. Bir kitap bile yazmam\u0131\u015flar. Kendi dedelerinin an\u0131s\u0131na sahip \u00e7\u0131kacak halleri yok. \u00d6zg\u00fcrle\u015fen K\u00fcrde d\u00fc\u015fmanl\u0131k yap\u0131yorlar. En son Bitlis\u2019te bir milletvekilli\u011fi ve \u015e\u0131rnak\u2019ta bir belediye kayyumu Bedirxanilere verildi. Bunlar Jundenrat g\u00f6revleridir. Son d\u00f6nemde bu tezi geli\u015ftirdim ve do\u011frulu\u011funa inan\u0131yorum. S\u00f6m\u00fcrge K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan yerine bu terimin \u00e7arp\u0131c\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi daha \u00e7ok izah edece\u011fi kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Bu benim kavramsal \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n yeni bir boyutudur. Bu boyut K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan\u2019da olup bitenleri daha \u00e7arp\u0131c\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7i ifadelere kavu\u015fturabilir.<\/p>\n Bununla birlikte K\u00fcrtlerde ger\u00e7eklikten m\u00fcthi\u015f bir ka\u00e7\u0131\u015f var. Unutmayal\u0131m, halen bu ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 ya\u015f\u0131yorsunuz. K\u00fcrtl\u00fck olgusu sizde bir ka\u00e7\u0131\u015f halindedir. Benim K\u00fcrtlere y\u00f6nelik bir \u00f6nderlik tarz\u0131m var. Bu ka\u00e7\u0131\u015flar\u0131n ne anlama geldi\u011fini nas\u0131l \u00f6\u011fretebilirim, ka\u00e7\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l durdurabilirim diye u\u011fra\u015ft\u0131m, u\u011fra\u015f\u0131yorum. Ben hem \u00f6\u011fretirim hem de bu ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n bedelini \u00f6detirim.<\/p>\n B\u00f6yle bir \u00f6nderlik tarz\u0131m var. Sen K\u00fcrtl\u00fckten ka\u00e7amazs\u0131n. K\u00fcrtl\u00fck \u00f6yle ka\u00e7\u0131lacak bir \u015fey de\u011fil. \u0130nan\u0131lmaz numaralara ba\u015fvuruyorsunuz, k\u0131rk takla at\u0131yorsunuz, beni kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Ayn\u0131 \u015feyi devlet i\u00e7in de s\u00f6yledim. Beni kand\u0131ramazs\u0131n\u0131z! Ne yaparsan\u0131z yap\u0131n, kar\u015f\u0131n\u0131zda kand\u0131r\u0131lacak bir Apo yok. Bunu PKK\u2019ye, size 50 y\u0131ld\u0131r s\u00f6yl\u00fcyorum. \u0130stedi\u011finiz kadar beni mesihle\u015ftirin, canavarla\u015ft\u0131r\u0131n kurtulamazs\u0131n\u0131z. 50 y\u0131ld\u0131r \u00d6nderlik b\u00f6yle bir \u015feydir.<\/p>\n Devlet bu masay\u0131 niye kurdu? Ve sizleri bu masada neden nas\u0131l birle\u015ftirebildik? Bu ciddi bir bulu\u015fmad\u0131r. Bir K\u00fcrt bulu\u015fmas\u0131d\u0131r ve devletin K\u00fcrt kelimesini bile en a\u011f\u0131r \u015fekilde cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ten geliyoruz. \u0130\u00e7inde olduk\u00e7a \u00e7e\u015fitli anlamlar bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Nas\u0131l realize edilece\u011fini de\u011ferlendiriyoruz. Buraya nas\u0131l gelindi\u011fini, bunun i\u00e7in nas\u0131l m\u00fccadele edildi\u011fini en iyi bilen benim. Bizim en de\u011fme kadrolar\u0131m\u0131z bile bunu halen anlamaktan uzakt\u0131rlar. Bu nedenle yarat\u0131c\u0131 olam\u0131yorlar. Bir \u00f6nderlik sergileyemiyorlar. Can\u0131n\u0131 vermekten, \u00f6l\u00fcmden \u00e7ekinmiyor ama ger\u00e7e\u011fe yana\u015fmak istemiyor. Bunun gerisinde, K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011finin s\u00f6m\u00fcrge bile de\u011fil, \u00e7\u00f6pl\u00fck karakterinden gelmesi vard\u0131r.<\/p>\n Afrika\u2019da s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmi\u015fti. Ama \u015fimdi hepsi birer ulus devlet adeta. Latin Amerika da \u00f6yle. Ama K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011finde b\u00f6yle bir \u015fey yok. K\u00fcrd\u00fcn ne oldu\u011fu belli de\u011fil. Geleneksel midir, modern midir? Bir nevi trajik bir ger\u00e7eklik haline gelmi\u015f. Bu da san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi d\u0131\u015ftan bir bask\u0131 sonucu de\u011fil i\u00e7sel nedenlerden kaynakl\u0131 bir sonu\u00e7tur. Bunu de\u015fifre etmede benim geli\u015ftirdi\u011fim strateji ve taktiklerin rol\u00fc belirleyicidir.<\/p>\n K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131 ilk defa S\u00fcmerler taraf\u0131ndan \u2018K\u00fcrtler, Hurriler, Urlar\u2019 \u015feklinde ifade bulmu\u015f. Bu \u015fekilde ilk mek\u00e2nsal tan\u0131md\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir taraf\u0131nda \u00fclke tan\u0131m\u0131 yokken ilk defa S\u00fcmerler taraf\u0131ndan buras\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra Kurdia diye Yunan tarih yaz\u0131m\u0131nda ge\u00e7er. Herodot tarihinin neredeyse yar\u0131s\u0131 K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011fini konu edinmi\u015fti. Yunan toplumu Medlere \u00f6zenti halindedir. -Ki Medleri taklit ederler. Demokrasilerini bile buradaki duyarl\u0131l\u0131ktan t\u00fcrettiler. Orta\u00e7a\u011f\u2019da Arap \u0130slam devrimiyle birlikte K\u00fcrt kavram\u0131 tamamen yerle\u015fti. Sel\u00e7uklular da ilk defa K\u00fcrdistan kavram\u0131n\u0131 siyasi bir olgu haline getirdiler. Sultan Sencer kendi merkezini Hemedan (Ekbatan) olarak ifade ederken Ekbatan\u2019\u0131n merkezlik etti\u011fi \u00fclkeye de K\u00fcrdistan diyor. K\u00fcrdistan bir y\u00f6netim biriminin ad\u0131 olarak ilk defa Sultan Sencer ile an\u0131lmaya ba\u015flan\u0131yor. T\u00fcrk hakan\u0131 K\u00fcrdistan\u2019\u0131 in\u015fa ediyor. Buradan vard\u0131\u011f\u0131m sonu\u00e7; acaba Sel\u00e7uklu Sultan\u0131 K\u00fcrt sultan\u0131 de\u011fil midir? Merkezi Ekbatan\u2019dad\u0131r, veziri Nizam\u00fclm\u00fclk\u2019e \u201cgit\u201d diyor \u201cbenim ailemi koru.\u201d Hatta \u201cyenilirsem Hemedan\u2019a \u00e7ekilece\u011fiz\u201d diyor.<\/p>\n Malazgirt sava\u015f\u0131 da Hemedan\u2019a dayal\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Yani Alparslan bir K\u00fcrt emirli\u011fi olarak sava\u015f\u0131yor. Bu da yeni tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir ipucudur. Alparslan bir T\u00fcrk emiri olmaktan \u00e7ok bir K\u00fcrt emiridir. Ailesi Hemedan\u2019da, veziri orada. Peki bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Sel\u00e7uklular\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fiz? Bu bir T\u00fcrk emirli\u011fi midir, K\u00fcrt emirli\u011fi midir? Bunu daha da ara\u015ft\u0131rmak, tart\u0131\u015fmak gerekiyor. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bir K\u00fcrt \u00d6nderli\u011fi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131 olu\u015fuyor. \u015eu anda da Hemedan\u2019da kent n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131 kadar T\u00fcrkmenmi\u015f. \u015eimdi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak K\u00fcrtle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n Emirliklerden Mervani ve \u015eeddadiler dikkat \u00e7ekicidir. Mervaniler Dicle-F\u0131rat aras\u0131ndaki b\u00f6lgenin K\u00fcrtle\u015fmesini ifade eder. O da \u0130slam\u2019la birlikte geli\u015fiyor. Sel\u00e7uklular\u2019da bu durum var. Alparslan Mervani emirli\u011finin silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc yan\u0131na al\u0131p Malazgirt\u2019te ortak sava\u015f g\u00fcc\u00fcyle Bizans\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r. Alparslan bir askeri komutand\u0131r, etraf\u0131 K\u00fcrtlerle doludur. Ahlat da emirliktir, K\u00fcrtler o d\u00f6nem Bizans\u2019la hareket etse Alparslan\u2019\u0131n kazanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Y\u00fczde y\u00fcz K\u00fcrt ittifak\u0131yla ba\u015faran bir sava\u015f. 1050-1060\u2019lardan itibaren Kafkasya\u2019n\u0131n g\u00fcneyinde \u015eeddadiler ile Sel\u00e7uklular kesin bir ittifak yap\u0131yorlar. Bizansl\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda ne tek ba\u015f\u0131na \u015eeddadiler ayakta durabilir nede Sel\u00e7uklular ad\u0131m atabilirdi. \u0130kisi tarihsel bir ittifak kuruyorlar. Bu tarihsel ittifak\u0131n ilk \u00fcr\u00fcn\u00fc Bizans\u2019\u0131n idaresindeki Ermeni Krall\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 1064\u2019te sefer d\u00fczenleyip Ani ve Kars\u2019\u0131n al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu sava\u015ftan sonra Ani Manu\u00e7ehr\u2019e, Kars ise Tu\u011frul\u2019a verilir. Kal\u0131nt\u0131 olarak Ani\u2019de bug\u00fcn de Manu\u00e7ehr camisi vard\u0131r.<\/p>\n Yavuz Sultan Selim ile \u0130dris-i Bitlisi ittifak\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Osmanl\u0131n\u0131n Ortado\u011fu imparatorlu\u011fu haline gelmesinde rol oynayan Ridaniye, Mercidab\u0131k, \u00c7ald\u0131ran sava\u015flar\u0131 K\u00fcrt-Osmanl\u0131 ittifak\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. K\u00fcrtler imparatorlu\u011fun as\u0131l kurucu unsurlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n \u00c7elebi Mehmet babas\u0131 esir d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra ka\u00e7arken Amasyal\u0131 Beyaz\u0131t pa\u015fa onu s\u0131rtlay\u0131p Amasya\u2019ya kadar g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f. Bu da bir K\u00fcrt pa\u015fas\u0131ym\u0131\u015f. Bu belki simgesel bir olayd\u0131r. O d\u00f6nem Amasya\u2019da \u015eeddadilerin Kutlu\u015fahlar kolu y\u00f6netici ailedir. \u00c7elebi Mehmet de Osmanl\u0131y\u0131 fetret devrinden \u00e7\u0131kartan padi\u015faht\u0131r. \u0130stanbul\u2019un al\u0131nmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eden Molla Gurani, Ak\u015femsettin de K\u00fcrt\u2019t\u00fcr. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131ndan bahsetmeme gerek bile yok. Mustafa Kemal bu sava\u015f\u0131 \u0130zmir\u2019den, Trakya\u2019dan de\u011fil de Erzurum, Silvan gibi K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131ndan ba\u015flat\u0131yor. Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n K\u00fcrt-T\u00fcrk ittifak\u0131yla kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 inkara gelmez bir hakikattir. Sonu\u00e7; bildi\u011fimiz T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019dir. Cumhuriyetin asli kurucusu olan K\u00fcrtler Cumhuriyet kurulduktan bir y\u0131l sonra yok say\u0131ld\u0131, K\u00fcrt kimli\u011fi yasakland\u0131. B\u00f6ylece S\u00fcmerlerden bu yana varl\u0131klar\u0131 tarihsel kay\u0131tlarda bulunan K\u00fcrtler Cumhuriyetle birlikte yok say\u0131l\u0131yor.<\/p>\n PKK bu inkar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir direni\u015fle bo\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131; K\u00fcrt kimli\u011fi ger\u00e7ekli\u011fini tarihsel-toplumsal bak\u0131mdan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131 ve dost d\u00fc\u015fmana kabul ettirdi. Ama bu inkar\u0131n sizde ya\u015fanan sonu\u00e7lar\u0131 hala t\u00fcm\u00fcyle a\u015f\u0131lmad\u0131. Halen kendi ger\u00e7ekli\u011finizden ka\u00e7\u0131yorsunuz. Ben hepinizin kimli\u011finde, ki\u015fili\u011finde b\u00f6yle bir tehlike g\u00f6r\u00fcyorum. Sa\u011fl\u0131kl\u0131, oturmu\u015f bir ki\u015filik ve kimlik g\u00f6rm\u00fcyorum sizde, g\u00f6remiyorum. Bu i\u015f sadece direni\u015fle olmaz. Yeninin in\u015fas\u0131nda devrimci k\u00fclt\u00fcr, demokratik kurumlar\u0131n te\u015fekk\u00fcl\u00fc, demokratik ulus kurumlar\u0131, inceleme ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131, dil kurumlar\u0131 kesin bir rol oynayacak. Bunlar kapitalizmle olmaz. K\u00fcrt toplumu anti kapitalist olmal\u0131. K\u00fcrtler kendilerini demokratik ulus, eko-ekonomi ve kom\u00fcnalite \u00fczerinden \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirecek, kal\u0131c\u0131 bir ya\u015fam\u0131 in\u015fa edip kesinle\u015ftireceklerdir. Bu da tabi ki in\u015fa ve kendini var etme m\u00fccadelesi ile sa\u011flanacakt\u0131r. D\u0131\u015fa y\u00f6nelik, d\u0131\u015f bask\u0131ya y\u00f6nelik direni\u015f de ba\u015far\u0131ld\u0131. PKK\u2019nin miad\u0131n\u0131 doldurmas\u0131n\u0131n bir nedeni de d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck direni\u015fi ba\u015farm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bundan sonra direni\u015f ve m\u00fccadele i\u00e7e y\u00f6nelik olacakt\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem kendini in\u015fa d\u00f6nemi olacakt\u0131r. Bu da Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplumu gerektirir. \u015eimdi bir e\u015fikteyiz.<\/p>\n 6- PKK VE FES\u0130H\u00a0<\/strong><\/p>\n 90\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda reel sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle PKK ideolojik zeminini yitirdi. Zira PKK reel sosyalist m\u00fccadele perspektifine g\u00f6re \u00f6rg\u00fctlenmi\u015fti. Program\u0131, stratejisi, takti\u011fi vb. reel sosyalist ilkeler \u00fczerinden \u015fekillenmi\u015fti. Bu anlamda PKK 90\u2019larla birlikte ideolojik bunal\u0131ma girdi. Fakat bu bunal\u0131ma ra\u011fmen sosyalizm tandansl\u0131 ulusal kurtulu\u015f\u00e7u damar\u0131 \u00fczerinden ayakta kald\u0131. Hareketimizin yeni ve geli\u015fmekte olmas\u0131 ile ulusal kurtulu\u015fa duyulan ihtiya\u00e7 ve motivasyon onu ayakta tuttu. Bu do\u011frultuda devam ettik, ettirdik.<\/p>\n Reel sosyalizmin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorduk ama onun yerine ne koyaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmiyorduk. Bu nedenle 1990-2000 aras\u0131 zaman\u0131 ideolojik bak\u0131mdan bunal\u0131ml\u0131 ge\u00e7irdik. 1998 y\u0131l\u0131nda \u2018ben b\u00f6yle bir partiden istifa ediyorum\u2019 demi\u015ftim. Bunun nedeni partideki ideolojik bunal\u0131m\u0131 a\u015famam\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131. \u0130mral\u0131 s\u00fcrecinde t\u00fcm bu sorunlar\u0131 da i\u00e7eren kapsaml\u0131 bir yo\u011funla\u015fma s\u00fcrecine girdik. Bu yo\u011funla\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 Be\u015f ciltlik kitapla sonu\u00e7land\u0131rd\u0131k. S\u00f6z gelimi sosyalist m\u00fccadele stratejisini vb. yeniden tan\u0131mlad\u0131k. \u0130deolojik, stratejik yeniden yap\u0131lanma i\u00e7in \u00f6nemli bir k\u00fclliyat olu\u015fturduk.<\/p>\n PKK\u2019nin i\u00e7ini baya\u011f\u0131 ele\u015ftirece\u011fiz ve \u00f6zele\u015ftiriler geli\u015fecek. 50 y\u0131ll\u0131k m\u00fccadele olumlu-olumsuz muazzam bir ele\u015ftiri-\u00f6zele\u015ftiri s\u00fczgecinden ge\u00e7irilir. Sosyalizmde ya\u015fanan t\u0131kanma geneldir ve bu y\u00f6nl\u00fc kimi aray\u0131\u015flar var. Ama bunal\u0131m devam ediyor. Bizim geli\u015ftirdi\u011fimiz sosyalizm analizleri \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda da kimi sosyalist, entelekt\u00fcel \u00e7evrelerde de ilgi g\u00f6r\u00fcyor, ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bulunuyor.<\/p>\n Fesih meselesi bizim i\u00e7in yeni bir g\u00fcndem de\u011fil. Devlet kat\u0131nda da b\u00f6yle bir talebi g\u00f6r\u00fcnce kar\u015f\u0131l\u0131k verdim. Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in gerekli ideolojik-politik birikim ve pratik a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip oldu\u011fumu belirttim. Nitekim alt\u0131 aydan bu yana bu sorularla u\u011fra\u015f\u0131yoruz ve bug\u00fcne getirdik. Bu konuda fazla a\u00e7maya gerek yok. \u0130\u00e7 ele\u015ftiri-\u00f6zele\u015ftirinin yeniden ve k\u00f6kl\u00fc olarak yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor; hele de fesih kongresi s\u00fcreci ya\u015fanacaksa. Bu kongre epey bir zaman da alabilir. Sorun tek ba\u015f\u0131na fesih de de\u011fildir. Onu olumlu olumsuz y\u00f6nleriyle aylarca tart\u0131\u015fmak gerekir. Hemen onun yerine yeni bir \u015fey koymaya gerek yok, yeniden yap\u0131lanma demeye de gerek yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece bir yap\u0131dan bahsetmiyoruz. K\u00f6kl\u00fc bir ki\u015filik ve zihniyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden bahsediyoruz. Yeniden yap\u0131lanma en \u00e7ok b\u00f6yle m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bunun i\u00e7in de herhalde birka\u00e7 ay gerekiyor. S\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi ve sonuca ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in aceleye getirmemek laz\u0131m. H\u00fck\u00fcmet veya devlet bunu hemen silahs\u0131zlanma olarak lanse etmek istiyor. Bunun b\u00f6yle konulmas\u0131 do\u011fru de\u011fil. Do\u011frusunu biz ortaya koyaca\u011f\u0131z. Yeni bir d\u00f6nem s\u00f6z\u00fcm\u00fcz, talebimizdir. Ama bu sadece onlar\u0131n istedi\u011fi gibi olmaz. Bizim bu konuda hem teorik hem politik y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerimiz olduk\u00e7a olgunla\u015fm\u0131\u015f, tecr\u00fcbe birikimlerimiz olu\u015fmu\u015ftur. PKK\u2019nin feshi konusunu de\u011ferlendirmede, bu a\u00e7maz\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede ve hatta fesih kongresini ger\u00e7ekle\u015ftirmede zorlanaca\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6ylenemez. Dedi\u011fim gibi uzun s\u00fcredir ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 var.<\/p>\n 7- YEN\u0130 D\u00d6NEM PERSPEKT\u0130FLER\u0130<\/strong><\/p>\n PKK reel sosyalist ideoloji ve uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin hakk\u0131 ilkesi temelinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, m\u00fccadele stratejisi ve takti\u011fi buna g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f bir hareket olarak do\u011fup geli\u015fti. Birle\u015fik Ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrdistan hedefi esast\u0131. Bu hedefi sosyalizmin ament\u00fcs\u00fc olarak kabul etmi\u015ftik. Fakat hem reel sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc hem de reel sosyalist perspektifle geli\u015fen ulus devletlerin y\u00fczy\u00fcze kald\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcmleyince bu modelin sosyalizmle de ulusun kurtulu\u015fuyla da bir ili\u015fkisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bilakis sosyalist perspektifle in\u015fa edilmi\u015f olsa da ulus devlet kapitalizmine hizmet etmi\u015ftir. Ve bu model kapitalist bir modeldir.<\/p>\n Sosyalist ideoloji \u00fczerine yo\u011funla\u015fmam\u0131z\u0131n ve onu demokratize etme giri\u015fimimizin nedeni budur. Asl\u0131nda sosyalizme demokratik demek de tam oturmuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyalizm zaten demokratik olmal\u0131. Fakat reel sosyalizm devlet iktidar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irme ve devleti proleterle\u015ftirme yani proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6nelimli oldu\u011fu i\u00e7in demokratik \u00f6z\u00fc zay\u0131ft\u0131r. Demokratik sosyalizm ifadesini bu nedenle kullanma ihtiyac\u0131 duyduk.<\/p>\n Ulus devlet karakteristik olarak iktidarc\u0131d\u0131r. \u0130ktidar\u0131n proletarya veya burjuvazinin elinde olmas\u0131 politik a\u00e7\u0131dan fark yaratabilir, fakat \u00fcretti\u011fi egemenlik k\u00fclt\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil. Ayr\u0131ca s\u0131n\u0131fa kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi de yanl\u0131\u015ft\u0131r. Sadece s\u0131n\u0131fa dayal\u0131 toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeyi derinle\u015ftirir. S\u0131n\u0131fa kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 yerine devlete kar\u015f\u0131 kom\u00fcn ikilemini ikame ettik. Ulus devlet sosyalizme terstir, onu yozla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu nedenlerle biz ulus devlet fikrini de, hedefini de ters y\u00fcz ettik. Bunun yerine demokratik ulus dedik.<\/p>\n Bizim yeni d\u00f6nem perspektifimiz demokratik ulus, eko-ekonomi ve kom\u00fcnalizm temelinde toplumun yeniden in\u015fas\u0131d\u0131r. Bu in\u015fan\u0131n felsefi temelleri, ideolojik boyutlar\u0131 ve ayr\u0131nt\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f toplumsal b\u00fcnyede v\u00fccuda gelmesi i\u00e7in gerekli kavramsal-kuramsal \u00e7er\u00e7eveyi geli\u015ftirme sorumlulu\u011fu \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n devam\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu konular\u0131 ana ve ara ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda ele alaca\u011f\u0131z. Bu ba\u011flamda hem programsal hem de stratejik-taktik \u00e7er\u00e7evesini belirlemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n Son \u00e7a\u011fr\u0131m\u0131z Bar\u0131\u015f ve Demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 oldu. Bu ilan\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin icazetiyle yap\u0131lmas\u0131 enteresan ve \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bar\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fccadele etti\u011fin devletle olabilir ancak. Demokratik Toplum bu devletle diyalog i\u00e7inde in\u015fa edilebilir. Bunun ad\u0131 demokratik uzla\u015fma oluyor. \u00c7a\u011fr\u0131m\u0131zda bu da vard\u0131 zaten.<\/p>\n Hi\u00e7 ku\u015fkusuz taraflar\u0131n niyetleri farkl\u0131 olabilir. Ama at\u0131lan ad\u0131m veya yap\u0131lan \u00e7a\u011fr\u0131 \u00f6z olarak do\u011frudur. Taraflar\u0131n durumu da bunun do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Benim a\u00e7\u0131mdan kongre \u00e7oktan bitmi\u015ftir. Ama kadro g\u00fcc\u00fcm\u00fcz de bunu g\u00fcndeme alarak resmile\u015ftirecektir. Problem \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Daha \u00f6nemlisi bu gelece\u011fin ideolojik temellerini, pratik program\u0131n\u0131 ve stratejik taktik boyutlar\u0131n\u0131 geli\u015ftiriyoruz. Demokratik toplum bu d\u00f6nemin siyasi program\u0131d\u0131r. Devleti hedeflemez. Demokratik toplumun siyaseti demokratik siyasettir. Kom\u00fcn\u00fcn kendisi de demokratik kom\u00fcnd\u00fcr. Bunlar\u0131n birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 do\u011fru olmaz. Kom\u00fcn toplumu demokratiktir. G\u00fcncel topluma demokratik toplum demek gerekir. Demokratik sosyalizm de demokratik toplumculuk anlam\u0131na gelir. Devletin nas\u0131l bir tarihi varsa kom\u00fcn\u00fcn de bir tarihi vard\u0131r. Kom\u00fcn konusu hayli dikkatimi \u00e7ekiyor. Bu \u00f6nemine binaen uzun uzun irdeleme g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam\u0131 kom\u00fcnle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ulus devlet nas\u0131l kapitalizm silah\u0131 ise halklar\u0131n kurucu ilkesi ve silah\u0131 da kom\u00fcnd\u00fcr. Belediyeler \u00fczerinden de bu kom\u00fcnal toplum \u00f6rg\u00fctlenebilir. Teorik ve pratik olarak bu m\u00fcmk\u00fcn. Ancak \u00f6zenle ve ger\u00e7ek bir anti kapitalist m\u00fccadeleyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kurucu kadronun kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131ksa, iradesi \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015fsa bu olmaz.<\/p>\n Bunu \u00f6nce T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile ba\u015farmay\u0131 \u00f6nemsiyoruz. Mevcut g\u00f6r\u00fc\u015fmelerimiz i\u015fi bu noktaya ta\u015f\u0131d\u0131. Bu \u00f6nemli bir a\u015famad\u0131r. Bu toplant\u0131lar\u0131m\u0131z bile belki de \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yar\u0131s\u0131d\u0131r. Bundan sonra da \u00f6zl\u00fc ve de\u011ferli bir \u00e7aba gerektirecek. Ba\u015far\u0131ya dair inanc\u0131m ve umudum y\u00fcksektir. Bunun ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 sadece K\u00fcrt, K\u00fcrdistan i\u00e7in de\u011fil, b\u00f6lge i\u00e7in de \u00f6nemli ba\u015far\u0131lara yol a\u00e7acakt\u0131r. Burada ula\u015f\u0131lacak bir ba\u015far\u0131 Suriye, \u0130ran ve Irak\u2019a da yans\u0131yacakt\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti i\u00e7in de hem kendisini yenileme, demokrasiyle ta\u00e7lanma hem de b\u00f6lgede \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapma \u015fans\u0131 olu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n S\u00fcre\u00e7 kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir de\u011fer ifade etmedi\u011fini belirtebilirim. Yenik d\u00fc\u015feceklerdir. Fakat bunun a\u015f\u0131lmas\u0131 da taraflara sorumluluklar y\u00fckler. Bu s\u00fcrecin b\u00f6lgesel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra enternasyonal sonu\u00e7lar\u0131 da olacakt\u0131r. B\u00f6lge konfederalizmi mutlak bir gereklilik olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130srail- Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131, mezhep \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, ulus-devlet \u00e7eli\u015fkilerinin panzehiri Demokratik Konfederalizmdir.<\/p>\n Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm ayn\u0131 zamanda yeni bir enternasyonali de gerektiriyor. Dostlarla, ertelemeden bir enternasyonal \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flatmak do\u011fru ve tarihi bir ad\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n 25 Nisan 2025<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Oturumumuz bir \u00f6n konferans gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131za \u015f\u00f6yle bir ba\u015fl\u0131k atmak istiyorum. \u2018K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131nda ve sorunsall\u0131\u011f\u0131nda bir d\u00f6nemin sonu, yeni d\u00f6nemin e\u015fi\u011finde olmak.\u2019 Bu \u00e7ok zorlu ve tarihi bir \u00e7al\u0131\u015fma olacak. Yeniden yap\u0131lanmaya do\u011fru giderken sorunu farkl\u0131 ba\u015fl\u0131klarda ele almaya ihtiya\u00e7 var. Bu ba\u015fl\u0131klar\u0131n her biri derinlikli analizler gerektirir. Zaman alacakt\u0131r. Aceleye getirmemiz de do\u011fru …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1471","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1471"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1473,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1471\/revisions\/1473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/p>\n