{"id":1431,"date":"2025-03-13T12:33:34","date_gmt":"2025-03-13T12:33:34","guid":{"rendered":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/?p=1431"},"modified":"2025-03-13T12:33:34","modified_gmt":"2025-03-13T12:33:34","slug":"baris-ve-demokratik-toplum-cagrisini-anlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/baris-ve-demokratik-toplum-cagrisini-anlamak\/","title":{"rendered":"Bar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 anlamak."},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bu s\u00fcre\u00e7 tek tarafl\u0131 geli\u015fmeyece\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir bunun i\u00e7in geli\u015fmelerin hangi y\u00f6ne evirilece\u011fini kestirmek biraz zor. Yap\u0131lan tarihi \u00e7a\u011fr\u0131ya olumlu cevap verilmez ise bu s\u00fcrecin h\u0131zla \u00e7\u00f6kece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu realiteye ra\u011fmen ortaya \u00e7\u0131kan paradigmasal perspektif bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm politikas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu s\u00fcre\u00e7ten ba\u011f\u0131ms\u0131z yeniden yap\u0131lanmay\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz, bar\u0131\u015f ve demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, \u00d6nder Apo\u2019nun son be\u015f ciltlik savunmalar\u0131yla okumak gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6nder Apo\u2019nun savunmalar\u0131, daha somut ara\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. \u00d6rne\u011fin yeni toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve yeni yap\u0131lanma s\u00fcreci, savunmalar\u0131n somut ara\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirecektir. Bunun i\u00e7in bu ara\u00e7lar\u0131n kurulu\u015f felsefesinde tarihsellik, sosyolojik, bilimsel, sanatsal, din ve entelekt\u00fcel birikim bulunmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden bug\u00fcn bir\u00e7ok \u00e7evre, geli\u015fmeleri tarihsel-toplum sosyoloji zihniyetiyle de\u011ferlendirmedi\u011fi i\u00e7in, dar, kal\u0131psal ve y\u00fczeysel okumalar yapm\u0131\u015f ve anlamadan pe\u015fin h\u00fck\u00fcmde bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6nder Apo\u2019nun d\u00fc\u015f\u00fcncesi dura\u011fan bir teori de\u011fildir. S\u00fcrekli geli\u015fen, d\u00f6n\u00fc\u015fen ve pratikle i\u00e7 i\u00e7e olan bir teoridir. Asl\u0131nda bu, \u00d6nder Apo\u2019nun k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f\u0131ndan ba\u015flayarak bug\u00fcne kadar gelen karakteriyle ifade edilen mutlak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131yla bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7, engel, gerilik ve ara\u00e7 onu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131ndan al\u0131koyamam\u0131\u015f ve h\u0131z\u0131n\u0131 durduramam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn geli\u015fmeler aleyhte olmas\u0131na ra\u011fmen bir an bile duraksamam\u0131\u015f, isteksizlik g\u00f6stermemi\u015f, \u015fik\u00e2yet etmemi\u015f ve pes etmemi\u015ftir. O y\u00fczden onu belli bir kal\u0131ba s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ranlar, eksik anlayanlar ya da sadece belirli par\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karanlar asl\u0131nda s\u00fcrekli \u00f6z\u00fcn\u00fc ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00d6nder Apo, sadece siyasi ve askeri bir ki\u015filik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir entelekt\u00fcel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, mutlak bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck Aray\u0131\u015f\u00e7\u0131s\u0131 ve eylem ki\u015fili\u011fidir. Bu nedenle onun projeleri, sadece g\u00fcncel siyasal dengelerle, klasik sistem modelleriyle ya da hiyerar\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imiyle de\u011fil, tarihsel toplum d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerine dayan\u0131yor. Bu derinli\u011fi ve bak\u0131\u015f\u0131 kavrayamayanlar, ya mevcut sistemlere teslim olur ya da tamamen tarihsel ve sosyolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden kopuk bir idealizm i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kal\u0131rlar.<\/p>\n

S\u00fcrecin<\/span> \u0130lerlemesi ve Dayand\u0131\u011f\u0131 Temeller.<\/span><\/p>\n

\u00c7a\u011fr\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc, toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme kaynakl\u0131k edecek olan, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren yeniden yap\u0131lanma ve de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Bu \u00e7a\u011fr\u0131, PKK\u2019nin yeniden yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren ve silahl\u0131 m\u00fccadele yerine demokratik siyasal m\u00fccadeleyi \u00f6n plana \u00e7\u0131karan bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6nerisidir. Yani demokratik siyasal kanallar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, kimlik, inan\u00e7, k\u00fclt\u00fcr ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6rg\u00fctlenebilece\u011fi bir ortam\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 devletin taahh\u00fct etmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bir bak\u0131ma Cumhuriyetin tek-tip\u00e7i, merkezci ve inkarc\u0131 politikalar\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131 ve bunun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayacak yeniden yap\u0131lanma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Yani i\u015fin \u00f6z\u00fc, yaln\u0131zca silahl\u0131 m\u00fccadeleyi durdurmak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu inkarc\u0131, tek tiple\u015ftirici devlet yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kendisiyle y\u00fczle\u015fmesi, reddedilmesi gerekti\u011fini ifade etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla \u2018fesih\u2019, bir anlamda devletin tek-tip\u00e7i yakla\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 da bir reddiyedir.<\/p>\n

Demokratik Modernite Paradigmas\u0131na G\u00f6re De\u011fi\u015fim S\u00fcreci.<\/span><\/p>\n

PKK, teori, program, strateji ve taktik d\u00fczeyinde reel sosyalist modelin etkisi alt\u0131nda geli\u015fti. PKK\u2019nin \u00f6rg\u00fctsel ve m\u00fccadele dayana\u011f\u0131 merkeziyet\u00e7i, \u00f6nc\u00fc parti anlay\u0131\u015f\u0131na ve \u015fiddeti \u00f6ne \u00e7\u0131karan bir m\u00fccadele s\u00fcrecine dayal\u0131yd\u0131. Bu ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen, PKK\u2019nin \u00f6zg\u00fcn y\u00f6nleri olmu\u015f, sava\u015f ve s\u00fcre\u00e7lerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yeniden yap\u0131lanma ve de\u011fi\u015fim d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri s\u00fcreklilik i\u00e7inde olmu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7ten ba\u011f\u0131ms\u0131z denilen \u015fey, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketinin kendini s\u00fcrekli \u00e7a\u011fa ve yeni d\u00f6nemlere g\u00f6re i\u00e7sel de\u011fi\u015fim paralelinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci i\u00e7inde oldu\u011fudur. 1986 y\u0131l\u0131nda ideolojik anlamda merkezine, reel sosyalist anlay\u0131\u015f \u00f6tesi, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerini almas\u0131, din sorununa kaba materyalist yakla\u015f\u0131m \u00f6tesinde sosyolojik ele al\u0131\u015f\u0131, sosyalizmin yenilenme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n en temel g\u00f6stergesi olmu\u015ftur. 1993 ate\u015fkesiyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7, 1995 tarihinde PKK kongresiyle de\u011fi\u015fim hamleleri ve de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinin ad\u0131mlar\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 2000\u2019den sonra PKK\u2019nin mevcut \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131s\u0131n\u0131 ve m\u00fccadele hatt\u0131n\u0131 demokratik modernite sistemine g\u00f6re de\u011fi\u015fim g\u00f6stermesi, ad\u0131m ad\u0131m program ve stratejik de\u011fi\u015fim hamleleri ve PKK\u2019nin feshi durumu, bu s\u00fcre\u00e7lerin zirvesi olmu\u015ftur. Fakat PKK\u2019nin kendini demokratik modernite strateji ve m\u00fccadele ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme hamlesi tam ba\u015far\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u00d6nder Apo\u2019nun yeniden yap\u0131lanma hamlesi kar\u015f\u0131s\u0131nda PKK, kendini demokrasinin protipi olarak in\u015fa etmemi\u015f, toplumun demokratikle\u015ftirme s\u00fcrecini tamamlayamam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri, i\u00e7te geli\u015fen tasfiyecilik, demokratik siyasetin \u00f6n\u00fc kapal\u0131 olu\u015fu ve \u00d6nder Apo\u2019nun i\u015f ba\u015f\u0131nda olmay\u0131\u015f\u0131 nedeniyle sonuca ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla PKK\u2019nin yeniden yap\u0131lanmas\u0131 ve demokratik siyaset s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7 i\u00e7e olsalar da yeni bir durum de\u011fildir, aksine bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm perspektifinin arkas\u0131nda derin bir ideolojik, teorik birikim ve pratik tecr\u00fcbe bulunmaktad\u0131r. PKK\u2019nin yeniden yap\u0131lanma s\u00fcre\u00e7lerini, tarihsel, sosyolojik, felsefik ve ideolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak g\u00f6rmek gerekmektedir. Yeni paradigman\u0131n esaslar\u0131na g\u00f6re PKK\u2019nin yeniden yap\u0131lanma ve de\u011fi\u015fim s\u00fcreci i\u00e7sel bir devinim ve yeni d\u00f6neme cevap olma ihtiyac\u0131d\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimi, ancak ve ancak \u00d6nder Apo\u2019nun pratik \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015febilir. Anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken en \u00f6nemli nokta buras\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tarihsel Ba\u011flamda K\u00fcrt-T\u00fcrk \u0130li\u015fkisi.<\/span><\/p>\n

K\u00fcrt ve T\u00fcrk ili\u015fkisi, bin y\u0131ll\u0131k bir tarihsel zaman i\u00e7inde nas\u0131l \u015fekillendi\u011fini bilmek, bug\u00fcne yol g\u00f6sterici bir perspektif sunacakt\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce, kurulan bu ittifaklar g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011fe dayal\u0131 toplumsal bir birliktelik ve ortak \u00e7\u0131karlar etraf\u0131nda \u015fekillenmi\u015ftir. Bu ittifak\u0131n ilk a\u015famas\u0131, T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya giri\u015fiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bizans\u2019a kar\u015f\u0131 kurulan ortak ittifak sonucunda Bizans\u2019\u0131n yenilgisiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Burada K\u00fcrtler, kurulan sistemde \u00f6zerkliklerini koruyarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. \u0130kinci a\u015fama, Yavuz d\u00f6nemidir. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n imparatorluk temeli, K\u00fcrt ve T\u00fcrk ittifak\u0131n\u0131n geli\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n imparatorluk d\u00f6nemi, kurulan ittifaka bor\u00e7ludur; K\u00fcrtler burada da \u00f6zerkliklerini geli\u015ftirmi\u015f ve koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama, Cumhuriyetin kurulu\u015f d\u00f6nemidir. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yla birlikte, Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 payla\u015fan g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 Anadolu\u2019da geli\u015fen ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesidir. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Antalya veya \u0130zmir\u2019de de\u011fil, Sivas ve Erzurum kongreleriyle kurdu\u011fu K\u00fcrt ve T\u00fcrk ittifak\u0131 s\u00fcreci, Cumhuriyetin kurulu\u015f temelidir. Her \u00fc\u00e7 a\u015famada K\u00fcrt ve T\u00fcrk ili\u015fkileri, siyasal bir birlikten \u00e7ok sosyolojik ve stratejik bir ger\u00e7eklik ve ortak kader birli\u011fidir. Cumhuriyetin kurulu\u015f s\u00fcrecinde K\u00fcrtlere \u00f6zerklik ve birlikte e\u015fit\u00e7e ya\u015fama stratejisi, tek-tip\u00e7i, merkezci, homojenle\u015ftirici ulus-devlet form\u00fcl\u00fcyle inkar edilmi\u015ftir; bilinen k\u0131r\u0131lgan ve bozulma s\u00fcreci ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi ise d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015fama dedi\u011fimiz, yeni bir tarihsel e\u015fik d\u00f6nemi ya\u015fanmaktad\u0131r. Ortado\u011fu\u2019nun yeniden dizayn s\u00fcreciyle birlikte, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcre\u00e7 bu s\u00fcrecin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015faman\u0131n ge\u00e7i\u015f ve yeniden kurulu\u015f felsefesi, K\u00fcrts\u00fcz olmas\u0131 nedeniyle \u00e7ok ciddi bir kriz ya\u015fanmaktad\u0131r. Tarihsel sosyolojik s\u00fcre\u00e7lerde, b\u00fct\u00fcn s\u00fcre\u00e7leri birlikte kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f, birlikte a\u015fm\u0131\u015f olan bu ruh yeni d\u00f6nem kar\u015f\u0131s\u0131nda t\u00f6kezlenmekte ve b\u00fct\u00fcn krizlere kaynakl\u0131k ederek devletin y\u0131k\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7acak d\u00fczeye gelmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Tarihsel anlamda K\u00fcrt ve T\u00fcrk ili\u015fkileri genelde 200 y\u0131l \u00f6zelde ise 100 y\u0131ll\u0131k kapitalizmin, milliyet\u00e7ilik, tek-tip\u00e7i, ulus-devlet, end\u00fcstriyalizm ve a\u015f\u0131r\u0131 kar d\u00fczeni nedeniyle bozulmu\u015ftur. \u00a0Cumhuriyet s\u00fcreci sonras\u0131 geli\u015fen tek tip\u00e7i, homojenle\u015ftirici politikas\u0131 neticesinde inkar, bast\u0131rma, \u00f6tekile\u015ftirme, d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131rma, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve fiziki soyk\u0131r\u0131mla eritme, tasfiye etme gibi pratikler ba\u015fta K\u00fcrt ittifak\u0131 olmak \u00fczere halklar aras\u0131nda zihni, ruhi ve fiziki duvarlar d\u00f6\u015femi\u015ftir. Tarihsel ba\u011flarla kurulan \u00e7ok k\u0131r\u0131lgan, bozulmu\u015f bir hal alan bu ili\u015fkileri yeniden in\u015fa etmek, diriltmek ancak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kimlik, inan\u00e7 ve halklar\u0131n kendini \u00f6rg\u00fctlemeye duyulan sayg\u0131, daha fazla demokratik bir sistemin geli\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ortado\u011fu yeniden dizayn s\u00fcrecine kar\u015f\u0131 bu ruhu diriltmek birlikte e\u015fit d\u00fczeyde kar\u015f\u0131 koyman\u0131n yolu K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n tarihsel haklar\u0131na duyulan sayg\u0131yla onar\u0131labilir ve ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla \u00d6nder Apo\u2019nun ortaya koydu\u011fu tarihsel perspektifi, sadece ge\u00e7mi\u015fteki ittifaklar\u0131 hat\u0131rlatmakla kalmaz, araya giren bu uzun inkar mesafesinin nas\u0131l kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 zamanda bu ittifak\u0131n sosyolojik olarak nas\u0131l yeniden kurulup gelece\u011fe ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Demokratik toplumu yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek.<\/span><\/p>\n

\u00d6nder Apo\u2019nun geli\u015ftirdi\u011fi paradigmayla yeni anlam katt\u0131\u011f\u0131 kavramlar\u0131 anlamak olduk\u00e7a \u00f6nemlidir<\/span>. <\/span>Zihniyet anlam\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimleri kavramlarla ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bunun i\u00e7in benzer kavramlarla paradigmas\u0131n\u0131 kavrat\u0131rken her kavram bir birine benzese de \u00a0ayr\u0131 bir an<\/span>lam katt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hem bir<\/span> birini tamamlayan hem de ayr\u0131 ele alan kavram <\/span>l\u00fcgatiyle zengin <\/span>se\u00e7enekler olu\u015fturmu\u015ftur.<\/span> Bunun i\u00e7in en son \u2018bar\u0131\u015f ve demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131\u2019 s\u00fcreciyle tekrardan kavramsal anlamda bir yo\u011funla\u015ft\u0131rmay\u0131 <\/span>ve derinle\u015ftirmeyi <\/span>geli\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/span><\/p>\n

\u00d6nder Apo, daha \u00f6nce \u2018demokratik uygarl\u0131k\u2019 kavram\u0131n\u0131 <\/span>kerhen kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti, <\/span>Bunun nedenlerini sa<\/span>vunmalarda geni\u015f\u00e7e a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/span> Erken bir de\u011ferlendirme<\/span>ye mahal vermeden,<\/span> \u2018demokratik toplu<\/span>m<\/span>\u2019<\/span> kavram\u0131n\u0131 sistemsel bir adland\u0131rma olar<\/span>ak geli\u015ftirme iht<\/span>imali vard\u0131r<\/span>. \u00d6nder Apo\u2019nun demo<\/span>kratik toplum ifadesinde, to<\/span>plumun, do\u011fayla<\/span> uyumlu<\/span> ve demokrasi \u00f6z\u00fcyle \u00f6zde\u015f<\/span>, sistematik bir <\/span>s\u00fcreklili\u011fe<\/span> sahip<\/span>, <\/span>esnek, i\u00e7sel ve yatay geli\u015fmeye dayanan<\/span>, \u00a0tarihsel birikim <\/span>ve organik yap\u0131s\u0131n\u0131 vurgulamak i\u00e7in<\/span> ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Uygarl\u0131k kavram\u0131 ise, <\/span>do\u011fa ve toplum uyumundan <\/span>sapmay\u0131,<\/span> genellikle bir d\u00f6n\u00fc<\/span>m noktas\u0131n\u0131,<\/span> belirli a\u015famalar\u0131 ve kar\u015f\u0131t s\u00fcrecini<\/span> ifade<\/span> etmektedir. <\/span>\u00d6nder Apo, iktidar ve devlet\u00e7i yap\u0131lar\u0131n t<\/span>\u00fcm ili\u015fki bi\u00e7imini, izlerini kendi <\/span>kavramsal \u00e7er\u00e7evesinden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/span>, temizledi\u011fi<\/span> g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla d<\/span>emokratik toplum kavram\u0131, do\u011fayla uyumlu, \u00f6z-\u00f6rg\u00fctlenmesini <\/span>do\u011frudan kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokras<\/span>iyle geli\u015ftiren<\/span>, \u00a0<\/span>yap\u0131sal farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kendi siyasal,<\/span> sosyal, ekonomik <\/span>iradeleriyle \u015fekillendirmesini daha iyi yans\u0131tan <\/span>bir kavram olarak ele alm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span>Demokratik toplum kavram\u0131 bu a\u00e7\u0131dan sistem kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n, \u00a0<\/span>alternatif <\/span>sistem modeli olarak <\/span>da <\/span>\u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm<\/span>esi gerek<\/span>tir<\/span>mektedir. B<\/span>u yeni yakla\u015f\u0131m, demokratik toplumun y<\/span>aln\u0131zca bir y\u00f6netim <\/span>ve ya\u015fam <\/span>bi\u00e7imi<\/span> olarak <\/span>de\u011fil, <\/span>ayn\u0131 zamanda <\/span>sistem kar\u015f\u0131tlar\u0131 i\u00e7in toplumsal devrim<\/span> i\u00e7in <\/span>gerekli olan bir yol haritas\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n

Ulus-devlet- federasyon ve idari \u00f6zerklikler.<\/span><\/p>\n

Tarih boyunca iktidar ve devlet, farkl\u0131 y\u00f6netim formlar\u0131 i\u00e7inde kendini var etmi\u015ftir. Krall\u0131klar, imparatorluklar, hanedanl\u0131klar, emirlik, derebeylik gibi yap\u0131lar, Modern d\u00f6nemde, ulus-devlet, federasyon ve idari \u00f6zerklik bi\u00e7imlerine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00a0Ancak bu de\u011fi\u015fimler, y\u00f6netim mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir. Toplum her zaman bir y\u00f6netici yap\u0131 taraf\u0131ndan organize edilmekte, y\u00f6nlendirilmekte ve denetlemektedir. \u0130ktidarlar, kendini bu formlarla s\u00fcrekli yenileyerek, de\u011fi\u015fen ko\u015fullara ra\u011fmen, \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00fcrekli korumu\u015ftur. Bu formlar yaln\u0131zca birer idari model de\u011fil, ayn\u0131 zamanda devlet\u00e7i zihniyetin kurumla\u015fm\u0131\u015f, genelle\u015fmi\u015f bi\u00e7imleri olmu\u015ftur. \u00a0Ku\u015fkusuz devlet\u00e7i sistemlerin esnemesi, halklar m\u00fccadelesinin b\u00fcy\u00fck etkisi olmu\u015ftur. Ama halklar ve ezilenlerin iktidar ve devlet zihniyetlerini, \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc ve a\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. \u0130ster sosyalist, ister ulusal, s\u0131n\u0131fsal ve k\u00fclt\u00fcrel m\u00fccadeleler olsun toplumun kendisini nas\u0131l y\u00f6netece\u011fi sorusu, tek d\u00fcze ve bu \u00e7izginin devam\u0131 olan mevcut bedenler \u00fczerinden tart\u0131\u015fm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla buda alternatif y\u00f6netim bi\u00e7imlerinin geli\u015fmesini engellemi\u015ftir.<\/p>\n

Ulus-devlet, federasyon ve idari \u00f6zerklik modelleri, son 200 y\u0131l\u0131n siyasal sistemlerinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim formlar\u0131d\u0131r. Bu formlar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka se\u00e7enekler \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla bu formlar, iktidarlar\u0131n, \u00a0kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imleri, yani ulus-devlet zihniyetinin farkl\u0131 bedenleridir. Bu modellerin ortak noktas\u0131, imkan ve yetkilerin payla\u015f\u0131m\u0131, devlet\u00e7i sistemin korunmas\u0131, bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, s\u0131n\u0131f\u0131n tahakk\u00fcm\u00fc ve toplumun do\u011frudan demokrasinin kat\u0131l\u0131m bi\u00e7imini, kendini y\u00f6netme dinamiklerini ikincil plana iterek belirli y\u00f6netici gruplar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla idare edilmesini esas almalar\u0131d\u0131r. \u0130ster \u00fcniter ulus-devlet olsun, ister federasyon olsun, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc \u00f6z\u00fcnde devlet formasyonlar\u0131 i\u00e7inde \u015fekillenmi\u015ftir ve demokratik toplumun do\u011frudan i\u00e7sel geli\u015fim g\u00fcc\u00fcn\u00fc yans\u0131tmazlar. \u0130\u015fte \u00d6nder Apo, tarihsel toplum sosyolojisine dayal\u0131 olarak bu formlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 y\u00f6netim modellerinin geli\u015febilece\u011fini savunur. Demokratik modernite, demokratik toplum stratejisi \u00e7er\u00e7evesinde, kendine has, tarihsel toplum sosyolojisiyle uyumlu demokratik y\u00f6netim modelini geli\u015ftirmek istiyor. Toplumlar\u0131n i\u00e7sel geli\u015fim yasas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde var olan \u00f6zy\u00f6netim bi\u00e7imlerini yeni d\u00f6neme uyarlayarak geli\u015ftirmek istiyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u00d6nder Apo, \u2018amac\u0131n kadar, ara\u00e7lar\u0131n da temiz olmal\u0131\u2019 s\u00f6ylemine paradigmasal anlamda ya\u015fam buldurtmak i\u00e7in yol ve y\u00f6ntemleri bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Mevcut sistem ve sistem i\u00e7i ara\u00e7lar\u0131n, vas\u0131talar\u0131n iktidar ve devlet zihniyetinin derin izleri, etkileri ve formlar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in alternatif y\u00f6netim bi\u00e7imlerini \u00f6nermektedir. Fakat son iki y\u00fczy\u0131l ve \u00f6zellikle son \u00e7eyrek y\u00fcz y\u0131lda, toplumsal hareketler ve talepler genellikle bu form i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcm aramaya y\u00f6nelmi\u015ftir. Bunun temel nedeni, devlet merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok uzun zamand\u0131r bask\u0131n olmas\u0131 nedeniyle , devlet, demokrasi ve toplum aras\u0131nda ontolojik bir ba\u011f kurulmu\u015ftur. Bundan kaynakl\u0131 toplumun var olu\u015fu devletin varl\u0131\u011f\u0131na indirgenmi\u015f, toplumun devletsiz olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ortadan kalkm\u0131\u015f, devletsizlik ve ona uyan formlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak tarih d\u0131\u015f\u0131l\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kald\u0131 ki idari \u00f6zerklik ve federasyon gibi yap\u0131lar, genellikle belirli kimlikleri veya topluluklar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7er\u00e7evede tan\u0131mlayarak bir y\u00f6netim bi\u00e7imini sunar. Ancak toplumlar, sadece k\u00fclt\u00fcrel, etnik ve s\u0131n\u0131fsal temelli bir yap\u0131lanma de\u011fildir, \u00e7ok boyutlu, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir yap\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla demokratik toplum \u00f6ncelikli Y\u00f6netim modelleride bu hakikatlere uyumlu ve ona denk olmas\u0131 gerekmektedir. Bunun y\u00f6ntemi, tarihsel toplum \u00a0bak\u0131\u015fl\u0131 analizlerle ancak hakikatin t\u00fcm\u00fc anla\u015f\u0131labilir. Yoksa, teolojik, s\u0131n\u0131f, liberal ve k\u00fclt\u00fcralist temelli toplum analiz ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri \u00e7are olmad\u0131\u011f\u0131, Be\u015fbin y\u0131ll\u0131k \u00a0tarihsel s\u00fcrecin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7eklere bak\u0131larak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Demokratik \u00f6z-y\u00f6netim sistemi.<\/span><\/p>\n

\u00d6nder Apo\u2019nun paradigmas\u0131 demokratik bir zihniyet temelinde \u015fekillenmi\u015ftir. Paradigmasal sistemin ya\u015famsalla\u015fmas\u0131 i\u00e7in demokratik \u00f6z-y\u00f6netim arac\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. \u00a0\u00d6nder Apo, Tarihsel toplum s\u00fcre\u00e7lerinin i\u00e7sel \u00a0geli\u015fim bi\u00e7imiyle varl\u0131\u011fa kavu\u015fan, iktidarc\u0131 zihniyet ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ret eden, yerelden \u00f6rg\u00fctlenerek demokratik kat\u0131l\u0131mc\u0131 \u00f6z-y\u00f6netim modelleri savunmaktad\u0131r. \u00d6z-y\u00f6netim, toplumun kendi i\u00e7 dinamikleriyle \u00a0y\u00f6netim s\u00fcrecine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 esas al\u0131r. Tarihsel toplum anlay\u0131\u015f\u0131 bu \u00f6z-y\u00f6netimin varl\u0131\u011f\u0131yla \u015fekillenmi\u015ftir. Toplumun kendi, kendini y\u00f6netme kapasitesi geli\u015ftik\u00e7e, iktidar zihniyetinin etkisi zay\u0131flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc iktidar yaln\u0131zca \u00a0bir kurum yada devlet yap\u0131s\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ara\u00e7lar\u0131yla birlikte, toplumsal ili\u015fkilerde, bilin\u00e7te ve al\u0131\u015fkanl\u0131klarda k\u00f6kle\u015fmi\u015f bir olgudur. Bu nedenle, demokratik zihniyetin \u00a0ve \u00f6z y\u00f6netim mekanizmalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131, s\u00fcrekli bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci i\u00e7inde olmu\u015ftur.<\/p>\n

\u00d6nder Apo\u2019nun bar\u0131\u015f ve demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda ifade edilen y\u00f6netim bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 ele\u015ftirileri iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Burada esas mesele, haz\u0131r bir y\u00f6netim modelini kabul etmek yada ret etmek de\u011fil, toplumun kendi dinamikleri do\u011frultusunda \u00f6z y\u00f6netim bi\u00e7imini nas\u0131l geli\u015ftirece\u011finin yol ve y\u00f6ntemini sunmaktad\u0131r. Tarihte bilinen \u015fekliyle \u00a0y\u00f6netimbi\u00e7imlerinin \u2018d\u0131\u015fsa<\/span>l\u2019 bir olgu olmaktan \u00e7ok, toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmenin i\u00e7sel bir ifade bi\u00e7iminde oldu\u011fu yeterince kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in Demokratik toplumlar\u0131n, kendi \u00f6z- y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131 olu\u015fturarak ve merkezi, tek tip\u00e7i yap\u0131lara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan karar alma s\u00fcre\u00e7lerine do\u011frudan kat\u0131larak ancak in\u015fa edilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6z y\u00f6netim bi\u00e7imleri, d\u0131\u015fsal bir otorite taraf\u0131ndan form ve bedenlerin \u00f6tesine ge\u00e7erek, toplumlar\u0131n i\u00e7sel geli\u015fim bi\u00e7imiyle nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlenece\u011fini kendisi belirlemesi gerekmektedir. \u00d6nder Apo, i\u015fte bu s\u00fcrecin yol ve y\u00f6ntemini ortaya koyarak, toplumsal do\u011faya uyumlu y\u00f6netim modellerinin geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini ifade etmektedir. Bunu da Demokratik toplum paradigmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda kendi \u00f6z-y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7lerinde devlet-iktidar yap\u0131lara ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan do\u011frudan yer almas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Toplumlar\u0131n b\u00fct\u00fcnsel ger\u00e7ekli\u011fini tahlil \u00a0edip bunun y\u00f6netim bi\u00e7imi form\u00fcle etmek, ancak mevcut devlet\u00e7i form ve ara\u00e7lar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7meyi gerektirir. Bu nedenle idari \u00f6zerklik veya federasyon gibi ara\u00e7lar\u0131ndemokratik toplumun temel dinamiklerini, i\u00e7sel geli\u015fim bi\u00e7imini tam anlam\u0131yla kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak g\u00f6rmez. Yoksa \u00d6nder Apo, federasyon ve idari \u00f6zerklik gibi ara\u00e7lar\u0131na t\u00fcmden kar\u015f\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

\u00d6nder APO, t\u00fcm devlet\u00e7i yap\u0131lar\u0131 bir anda ortadan kald\u0131rman\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun yerine toplumsal \u00f6z-y\u00f6netimin \u00f6rg\u00fctlenmesi ve m\u00fccadele s\u00fcrecinin gereklili\u011fini vurgular. Bu nedenle merkeziyet\u00e7ili\u011fi k\u0131ran, yerel y\u00f6netimleri te\u015fvik eden, tek\u00e7ili\u011fi ret ederek \u00e7e\u015fitlili\u011fe dayanan y\u00f6netim modelleri, ge\u00e7i\u015f i\u00e7in de\u011ferlendirilebilir. \u00a0\u00d6nder Apo, Avrupa\u2019daki baz\u0131 yerel y\u00f6netim sistemleri, halk\u0131n y\u00f6netime do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik eden mekanizmalar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerir. Bu t\u00fcr modeller, tamamen demokratik \u00f6z y\u00f6netimler olmasa da, merkeziyet\u00e7ili\u011fi, tek\u00e7ili\u011fin zay\u0131flatmalar\u0131, yerel demokrasiyi geli\u015ftirmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bir ara form, ara\u00e7 olarak i\u015flev g\u00f6rebilir.<\/p>\n

Avrupa <\/span>yerel y\u00f6netim modelleri ve \u00d6z- y\u00f6netim.<\/span><\/p>\n

\u00d6nder Apo bar\u0131\u015f ve demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda idari \u00f6zerklikten s\u00f6z ederek ele\u015ftirir. \u0130dari yap\u0131lar, devletin temel i\u015flevlerinden biri olarak g\u00f6r\u00fcr. \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla idari kavram\u0131 do\u011frudan devletin temeli, kurulu\u015f mant\u0131\u011f\u0131 ve uzant\u0131s\u0131 olarak geli\u015fmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn \u0130dari yap\u0131lar\u0131n do\u011fas\u0131nda, egemenlik haklar\u0131 ve otoritesini ba\u015fka ara\u00e7larla korunmas\u0131na dayal\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u0130dari \u00f6zerklik kavram\u0131, y\u00f6netimsel yap\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar ve devlet imkanlar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131na, \u00a0g\u00fcnl\u00fck d\u00fczenin korunmas\u0131na dayan\u0131r. \u0130dari \u00f6zerklik, Toplumun, demokratik kat\u0131l\u0131m\u0131 ve i\u00e7sel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden ziyade, d\u0131\u015fsal y\u00f6nlendirmeye dayal\u0131d\u0131r. \u0130dari \u00f6zerklikte, toplumlar\u0131n \u00f6z \u00f6rg\u00fctlenmesi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc genellikle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u0130dari \u00f6zerklik, daha \u00e7ok y\u00f6netimsel ve idari d\u00fczeyde kal\u0131rken, toplumsal iradenin ve demokratik kat\u0131l\u0131m\u0131n do\u011frudan etkisini s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla idari \u00f6zerklik ve demokratik \u00f6zerklik ayn\u0131 kavram ve anlamlar ta\u015f\u0131mazlar.<\/p>\n

Demokratik \u00f6zerklik, yerel demokrasinin, dolay\u0131s\u0131yla demokratik toplumun siyasal alan\u0131n\u0131 ifade eder. Bunun i\u00e7in Demokratik \u00f6zerklik, kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin do\u011frudan uygulanmas\u0131d\u0131r. Toplumun i\u00e7sel dinamiklerinden do\u011fan \u00f6z y\u00f6netim birimleri, \u00f6zerk kurumlar ve meclislerin, hiyerar\u015fik bir otoriteye tabi olmadan, \u00f6zg\u00fcrce karar alma s\u00fcre\u00e7lerini i\u015fletir. \u00a0\u00d6nder Apo, kendi savunmalar\u0131nda \u2018demokratik \u00f6zerklik demiyorum, yerel y\u00f6netim diyorum\u2019 diye ifade etmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla demokratik \u00f6zerklik \u00f6z olarak, yerel y\u00f6netim, yerelin \u0130nsiyatifi, yerelin \u00f6z \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve tabandan olu\u015fan bir \u00f6rg\u00fctsel sistemin y\u00f6netimsel ad\u0131d\u0131r. \u00a0Fakat \u00f6z olarak \u00d6nder Apo, demokratik \u00f6zerk sistemin i\u00e7 geli\u015fim dili olan \u00f6z- y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerini, tarihsel toplumun canl\u0131 bir organizmas\u0131 olarak ele al\u0131r ve s\u00fcrekli yenileyen, esnek, dinamik bir yap\u0131 olarak bakar. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6z-y\u00f6netimler, Toplumsal do\u011faya uygun olarak ak\u0131\u015f i\u00e7inde olan, hangi mekanizmalara ihtiyac\u0131 varsa onu yaratan bir sistemdir. Bu y\u00fczden \u00f6z- y\u00f6netim, toplumu kendi ger\u00e7ek do\u011fas\u0131na d\u00f6nd\u00fcrmenin bir yoludur. Bunu yapmak i\u00e7in de esnek, dinamik ve yerel ko\u015fullara uyum sa\u011flayan bir mekanizma geli\u015ftirir. Dolay\u0131s\u0131yla mevcut bilinen ara\u00e7lar uygulanabilir olsa da bunu kar\u015f\u0131layacak yap\u0131sall\u0131kta olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in esas olamazlar.<\/p>\n

\u00d6z-y\u00f6netim bir idari model de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir toplumsal bilin\u00e7 ve pratik kat\u0131l\u0131m meselesidir. Toplum, do\u011frudan demokratik kat\u0131l\u0131m mekanizmalar\u0131yla y\u00f6netmeye al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131, kavramad\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7selle\u015ftirmedi\u011fi s\u00fcrece, devlet\u00e7i yap\u0131lar\u0131n etkisinden kurtulamaz. Avrupa\u2019daki baz\u0131 yerel y\u00f6netim modelleri, halk\u0131n karar alma s\u00fcre\u00e7lerine daha fazla kat\u0131l\u0131m\u0131 te\u015fvik eder durumdad\u0131r. Buda demokratik zihniyetin geli\u015fmesi i\u00e7in pratik alan yaratmaktad\u0131r. \u00d6z-y\u00f6netim, nihai bir hedef olarak belirlerken, toplumun bu noktaya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 ara modelleri kullanmak uygulamak gereklidir. Ancak bunlar nihai \u00e7\u00f6z\u00fcmler de\u011fildir. Esas olan toplumun kendini do\u011frudan y\u00f6netme becerisini, bilincini ve kat\u0131l\u0131m iradesini kazanmas\u0131 i\u00e7in demokratik bir alan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Burada sihirli c\u00fcmle, topluma \u2018demokratik alan\u0131 a\u00e7ma\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. \u00d6nder Apo\u2019nun \u015fu anda u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 tek \u015fey devlet\u00e7i sistemde \u00a0toplum i\u00e7in \u2018\u00f6zg\u00fcr bir alan\u2019 a\u00e7ma \u2018gedik a\u00e7ma\u2019 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Hem kat\u0131 inkarc\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fmak hem de paradigmaya \u2018alan\u2019 a\u00e7mak i\u00e7in muazzam bir \u00e7aba i\u00e7erisindedir. \u00d6nder Apo ne yapmak istiyor sorusuna verilecek en anlaml\u0131 cevap ad\u0131, cismi, bi\u00e7imi ne olursa olsun alan a\u00e7ma teori ve prati\u011fidir. Esas olarak buraya odaklanmak, anlamak ve tamamlay\u0131c\u0131 olmak gerekir. Yoksa Avrupa yerel y\u00f6netim modelleri nihai bir ara\u00e7 de\u011fildir. Bu modelleri referans alarak, taklit etmeden kendi ko\u015fullar\u0131na uyarlamak, \u00f6zg\u00fcn katk\u0131lar geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Avrupa yerel y\u00f6netimler modellerinde, demokratik kat\u0131l\u0131m esas alan, kendi toplumsal boyut \u00a0ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyip kar\u015f\u0131layan, siyasal, toplumsal i\u015ferinde \u00f6zerk ve valilik sistemini se\u00e7imle belirleyen y\u00f6netim sistemlerini \u2018alan\u2019 a\u00e7ma s\u00fcreciyle uyumlu bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturmak gerekmektedir.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla Avrupa yerel y\u00f6netim modellerinin ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p kendi ko\u015fullar\u0131na \u00f6zg\u00fcn katk\u0131larla birlikte uyarlamak gerekmektedir. Baz\u0131 Avrupa \u00fclkeleri, hem yerel y\u00f6netimler anlay\u0131\u015f\u0131nda geni\u015f yetkilere sahip \u00a0olurken hem de yerel parlamentolar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla birlikte \u00a0bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde modeller geli\u015ftirmi\u015flerdir. Baz\u0131 \u00fclkelerde ise, \u00a0geni\u015f yerel y\u00f6netim modelleri yan\u0131nda, valilik ve il genel meclisinin se\u00e7imle belirleyip bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde demokratik \u00f6zerk sistemler geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bunun i\u00e7in \u00d6nder Apo, K\u00fcrt sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde paradigma \u00e7er\u00e7evesinde ele alan buna alan a\u00e7mak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6netim modellerini bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nermektedir. \u00d6nemli olan, sistemde topluma demokratik bir alan\u0131n a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecidir. Varl\u0131\u011f\u0131 koruman\u0131n, g\u00fcvenli\u011fini garanti alt\u0131na alman\u0131n en \u00f6nemli yolu budur.<\/p>\n

\u0130ktidar ve devlet\u00e7i sistemlerin bir anda ortadan kalkmayaca\u011f\u0131, ancak toplumun kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcyle mevcut sistemler i\u00e7inde demokratik alanlar a\u00e7mak en temel \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olmaktad\u0131r. Bu \u00a0yakla\u015f\u0131m\u0131n oda\u011f\u0131nda \u2018i\u00e7eriden d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u2019 stratejisi olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. Demokratik alanlar a\u00e7\u0131ld\u0131k\u00e7a toplum kendi y\u00f6netim g\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, tecr\u00fcbesini, ifadesini geli\u015ftirir, iktidar ve devlet\u00e7i zihniyetin etkisini azalt\u0131r ve sonunda kendi alternatif y\u00f6netim sistemlerini in\u015fa edebilir. Toplumun kendi ger\u00e7ek do\u011fas\u0131na d\u00f6nd\u00fcrmenin yolu kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi s\u00fcre\u00e7lerinde, toplumun bilin\u00e7lenmesi, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe kavu\u015fmas\u0131, tecr\u00fcbe ve birikime sahip olmas\u0131, toplumsal dayan\u0131\u015fman\u0131n geli\u015fmesi, \u00f6zg\u00fcr bireylerin olu\u015fmas\u0131 ve kendini y\u00f6netecek tecr\u00fcbeye kavu\u015fma s\u00fcrecinin iyi de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. Burada kritik nokta, demokratikle\u015fme alanlar\u0131n\u0131 a\u00e7arken devleti me\u015frula\u015ft\u0131rmak anlam\u0131na gelmedi\u011fini bilinmesi gerekir. Burada temel mesele, devleti reforme etmek de\u011fil, toplumun \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u00fc geli\u015ftirerek devlete olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bunun i\u00e7in Avrupa yerel y\u00f6netimler modelleri, toplumun do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p, devletin i\u015flevselli\u011fini s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131yorsa, demokratikle\u015fme alanlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir ama nihai hedef toplumun \u00f6z y\u00f6netimidir.<\/p>\n

\u00d6z y\u00f6netimler soyut bir kavram de\u011fildir, bilakis \u00f6z- y\u00f6netim demokratik toplumun somutla\u015ft\u0131rarak, pratikle\u015ftirilmesidir. Toplumsal \u00f6z-y\u00f6netim, devletten \u00f6nce vard\u0131 ve insan topluluklar\u0131 binlerce y\u0131l devletsiz ya\u015fad\u0131, kendini y\u00f6netti. Hala da klan, kabile, a\u015firet, cemaatler ve \u00e7e\u015fitli ulus birimleri \u00f6zy\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leriyle kendilerini y\u00f6netmektedirler. Devlet bu a\u00e7\u0131dan bir zorunluluk de\u011fil, \u00f6z- y\u00f6netimlere kar\u015f\u0131t geli\u015fen bir y\u00f6netim bi\u00e7imidir. Bu nedenle \u00f6z-y\u00f6netim, demokratik toplumun vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00d6z-y\u00f6netim olmadan toplum sadece y\u00f6netilen bir nesne haline gelir. Ancak \u00f6zy\u00f6netim ile demokratik toplum, kendi iradesini, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini \u015fekillendiren bir \u00f6zne olabilir. \u00d6z y\u00f6netimler canl\u0131 organizma bi\u00e7imiyle s\u00fcrekli de\u011fi\u015fim-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7inde olsada, mekanizmalar\u0131, kom\u00fcn, meclis ve halk kongreleridir. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6ylerden, mahallelerden, \u015fehirlerden ba\u015flayarak tabandan \u00f6rg\u00fctlenir. Karar alma s\u00fcre\u00e7leri do\u011frudan halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Toplumun i\u00e7sel dinamikleriyle ifadeye kavu\u015fan, bedenle\u015fen, kom\u00fcn, meclis, kooperatif, akademi, halk kongreleri \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle siyasi, ekonomik, sa\u011fl\u0131k, \u00f6z savunma, e\u011fitim, hizmet ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131n\u0131 organize edebilmesidir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6z-y\u00f6netim, yaln\u0131zca bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fil, toplumun kendini s\u00fcrekli tepeden t\u0131rna\u011fa \u00f6rg\u00fctledi\u011fi, de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir s\u00fcre\u00e7tir. Bu y\u00fczden \u00f6z-y\u00f6netimi demokratik toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n pratikle\u015fmi\u015f hali olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir.<\/p>\n

\u00d6nder Apo, \u00f6z-y\u00f6netimi sadece yerel y\u00f6netimlerle s\u0131n\u0131rlamamaktad\u0131r. Tabandan, \u00a0ba\u015flayarak, daha esnek, yatay ve geni\u015f bir sistem i\u00e7inde de\u011ferlendirir. Demokratik konfederalizm, yerel demokratik kurumsalla\u015fmalar\u0131n, \u00f6z y\u00f6netimlerin, \u00f6zerk birimlerin kendi i\u00e7 \u00f6rg\u00fctlenmelerini korurken bir a\u011f gibi bir birine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir modeldir. Bu y\u00fczden \u00f6z-y\u00f6netim, sadece bir b\u00f6lgenin \u00f6zerk olmas\u0131 de\u011fil, toplumlar\u0131n yerelden ba\u015flayarak kendi kararlar\u0131n\u0131 alabilece\u011fi bir sistemdir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6z- y\u00f6netim, yerel demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131yla tabanda \u00f6rg\u00fctlenerek kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi iradesiyle ifadeye kavu\u015fan kom\u00fcn-meclis ve kurumsal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckler kendini demokratik \u00f6zerklik kavram\u0131yla ifade edebilir.<\/p>\n

\u00d6nder Apo, toplumun \u00f6z y\u00f6netimden mahrum kalmas\u0131 halinde ulus olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6z-y\u00f6netim sadece politik varl\u0131k de\u011fil ayn\u0131 zamanda toplumsal varolu\u015fun da bir gere\u011fidir. E\u011fer bir toplum, kendi y\u00f6netimini kurma kararlar alma ve kendi gelece\u011fini \u015fekillendirme kapasitesinden yoksun kal\u0131rsa o toplum sadece ulus olmaktan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplum olmaktan mahrum kalacakt\u0131r. K\u00fcrtlerin ge\u00e7mi\u015fteki durumu bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok belirgindir. K\u00fcrtler tarihsel olarak sadece ulus olma hakk\u0131ndan mahrum edilmekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda toplumsal varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme hakk\u0131ndan da yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun temel nedeni \u00f6z \u00f6rg\u00fctlemelerinin yoklu\u011fu ve y\u00f6netimsiz kalmalar\u0131yla alakal\u0131d\u0131r. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n durumu \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r. Yo\u011fun m\u00fccadele sonucunda edinilen politikle\u015fme s\u00fcrecinde sadece ulus olma yolunda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda demokratik ulus olma do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00f6rg\u00fctlenme sadece politik kimlikle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, \u00f6z savunma, siyasi \u00f6z y\u00f6netimle de \u015fekillenmektedir.<\/p>\n

Demokratik toplum ve siyasal alan\u0131n mevcutlu\u011fu.<\/span><\/p>\n

Ulus-devlet\u00e7i zihniyet ve A\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fe dayal\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri, tarihsel toplum sosyolojisine uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirmemi\u015ftir. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc milliyet\u00e7ilik ve k\u00fclt\u00fcralist temelli \u00e7\u00f6z\u00fcmler, toplumu bir arada tutacak, e\u015fitlik\u00e7i ve kapsay\u0131c\u0131 bir yap\u0131y\u0131 sa\u011flamaktan \u00e7ok, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa, kar\u015f\u0131tla\u015ft\u0131rmaya, kutupla\u015fmaya ve tahakk\u00fcme yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr \u00e7\u00f6z\u00fcm modelleri, \u00a0toplumun \u00a0dinamiklerini, \u00e7e\u015fitlili\u011fini, \u00e7ok katmanl\u0131 ve boyutlu yap\u0131s\u0131n\u0131 dikkate almad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 siyasal, ekonomik, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel krizlere, gerginliklere ve \u00e7at\u0131\u015fmalara kaynakl\u0131k edilmi\u015ftir.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015fl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm ve tan\u0131mlar\u0131 da bu kapsam i\u00e7inde ele almak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. K\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015f, bir halk\u0131n tarihsel, sosyal, ekonomik, siyasal ve yap\u0131sal farklar\u0131n varolu\u015funu sadece k\u00fclt\u00fcrel miras \u00fczerinden tan\u0131mlamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015f, bir halk\u0131n temel sorununu yaln\u0131zca kimlik, dil folklor ve mitolojik \u00a0gibi s\u0131fatlara indirgenerek, tarihsel, toplumsal, siyasal, ekonomik, \u00f6z savunma, y\u00f6netimsel ve yap\u0131sal zenginlikleri g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015ftir. \u00c7er\u00e7evesi \u00e7izilmi\u015f k\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015fa g\u00f6re Mezopotamya\u2019n\u0131n en kadim halk\u0131 olan K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n sorunlar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f demektir. Zaten AKP ve Erdo\u011fan, s\u00fcrekli K\u00fcrt sorunu \u00e7\u00f6zd\u00fcm sorun kalmad\u0131 demektedir. Bu s\u00f6ylemin alt\u0131nda yatan ger\u00e7eklik tarihsel toplum hakikatinden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015f yatmaktad\u0131r. K\u00fcrt halk sorununu sadece dil ve kimlik hakk\u0131 \u00fczerinden ele al\u0131nacak ise, T\u00fcrkiye\u2019de TRT 6 ve bir dershanelik se\u00e7meli ders mevcuttur. Kaldiki Bunlar\u0131nda ne yasal nede anayasal g\u00fcvencesi vard\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrk ulus-devlet yap\u0131s\u0131, neredeyse y\u00fczy\u0131ll\u0131k tek tip\u00e7i, homojen dayatmayla ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 \u00a0inkar politikas\u0131n\u0131 \u00a0k\u00fclt\u00fcralist politikayla ba\u015farmak istemektedir. T\u00fcrk devletinin K\u00fcrt halk ger\u00e7ekli\u011fini, tarihsel toplum yap\u0131sall\u0131\u011f\u0131ndan kopartarak, k\u00fclt\u00fcralist haklara indirgeme politikas\u0131, \u00d6nder Apo\u2019nun son yakla\u015f\u0131m\u0131yla bo\u015fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0\u00d6nder Apo asl\u0131nda K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 uyand\u0131rmak ve buna kar\u015f\u0131 tedbirler geli\u015ftirmek istemektedir. Fakat T\u00fcrkiye\u2019de ister T\u00fcrk ister K\u00fcrt akademisyenler olsun bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda bir fark\u0131ndal\u0131k i\u00e7inde olmas\u0131 gerekirken k\u00f6rl\u00fck ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bir halk\u0131n tarihsel, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel, sosyal, ekonomik, politik ve \u00f6z-y\u00f6netim haklar\u0131 k\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlere indirgenemez. K\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 bu nedenle ele\u015ftirmek bu etki alt\u0131ndan kurtulmak gerekmektedir. Bir halk\u0131, bir toplumu sadece k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zeliklere indirgemek yerine, tarihsel, siyasal, ekonomik, \u00f6z- avunma, , \u00f6z- y\u00f6netim sorunlar\u0131 ve \u00a0toplumsal ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda ele almak gerekir. Kald\u0131 ki, Demokratik ulus, demokratik toplum \u00f6ncelikli \u00e7\u00f6z\u00fcmler, halklar\u0131n siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131 da \u00e7\u00f6zer ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sorunlar\u0131 demokrasinin asgari \u00f6l\u00e7\u00fclerinde \u00e7\u00f6zmenin yolu b\u00fct\u00fcnsel bakmay\u0131 gerektirir.<\/p>\n

\u00d6nder Apo, bar\u0131\u015f ve demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda, K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 var olan, liberal, post modern, s\u0131n\u0131fsal ve k\u00fclt\u00fcralist \u00a0bak\u0131\u015f ve tan\u0131mlar\u0131n dar, y\u00fczeysel olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n t\u00fcm boyutlar\u0131n\u0131 radikal bir bi\u00e7imde haklar\u0131n\u0131 ifade ederek, kimliklere sayg\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrce ifade hakk\u0131, sosyo, ekonomik yap\u0131s\u0131yla birlikte ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Kimliklerin \u00f6zg\u00fcrce ifade edilmesi, her kesimin, kendi sosyal, ekonomik, siyasal, \u00f6z savunma, \u00f6z-y\u00f6netim ve yap\u0131sal zenginliklerin olu\u015fturabilmesinin ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. Bunu da Demokratik toplum ve siyasal alan\u0131n mevcutlu\u011fuyla, bu s\u00fcreci m\u00fcmk\u00fcn k\u0131larak, teminat alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla Demokratik toplum yap\u0131sall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde her halk\u0131n ve kimli\u011fin kendi \u00f6zg\u00fcrle\u015fme s\u00fcrecine sahip olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. \u00a0\u00d6nder Apo, k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n \u00f6nemini demokrasinin temel \u015fart\u0131 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Buradaki ayr\u0131m, k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n, toplumlar\u0131n kimliklerini ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini demokratik toplum kavram\u0131yla ifade etmesiyle ilgilidir. K\u00fclt\u00fcrel haklar, sadece bir kimliksel tan\u0131ma de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sosyal, siyasal, tarihsel, ekonomik, \u00f6z-y\u00f6netimsel, \u00f6z-savunma ve t\u00fcm boyutlar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 teminat\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

\u00d6nder Apo, demokratik toplum ba\u011flam\u0131nda asl\u0131nda toplumlar\u0131n yada \u00a0her kesimin kendilerini sosyo, ekonomik ve siyasal anlamda y\u00f6netilebilme hakk\u0131n\u0131, farkl\u0131 bir adland\u0131rma ile ifade edilecek ise, bu demokratik k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zerklik hakk\u0131d\u0131r ve buda demokrasinin asgari \u015fart\u0131d\u0131r. \u00a0Buda kimliklerin geli\u015fimini, korunmas\u0131, \u00f6zg\u00fcrce ifade edilmesi ve demokratik \u00f6zerk yap\u0131lar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla demokrasinin asgari \u015fart\u0131, toplumlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve bunlar\u0131n siyasal anlamda temsil edilmesidir. Buda Siyasal alan\u0131n mevcudiyeti ile k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n birle\u015ftirilmesi, kendi, kendini y\u00f6netme anlam\u0131na gelmektedir. \u00d6nder Apo, Bar\u0131\u015f ve demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm deklarasyonunda, k\u00fclt\u00fcralist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nlem alarak, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n sosyo, ekonomik ve siyasi yap\u0131lar\u0131n \u00a0g\u00f6z ard\u0131 edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bu y\u00fczden demokratik toplumu ve siyasal alan\u0131 \u00f6n planda tutarak bu haklar\u0131n sadece k\u00fclt\u00fcrel de\u011fil, ayn\u0131 zamanda siyasal ve toplumsal boyutlar\u0131 ile birlikte ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak, \u00d6nder Apo, hem toplumlar\u0131n tarihsel, sosyolojik yap\u0131s\u0131na uygun bir yakla\u015f\u0131m\u0131 savunmu\u015f, hem de k\u00fclt\u00fcrel haklar \u00fczerinden \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeye y\u00f6nelik bir siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi sunmu\u015ftur.<\/p>\n

HAKKI TEK\u0130N.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Bu s\u00fcre\u00e7 tek tarafl\u0131 geli\u015fmeyece\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir bunun i\u00e7in geli\u015fmelerin hangi y\u00f6ne evirilece\u011fini kestirmek biraz zor. Yap\u0131lan tarihi \u00e7a\u011fr\u0131ya olumlu cevap verilmez ise bu s\u00fcrecin h\u0131zla \u00e7\u00f6kece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu realiteye ra\u011fmen ortaya \u00e7\u0131kan paradigmasal perspektif bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm politikas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu s\u00fcre\u00e7ten ba\u011f\u0131ms\u0131z yeniden yap\u0131lanmay\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz, bar\u0131\u015f ve demokratik toplum \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, \u00d6nder Apo\u2019nun …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-1431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1431"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1433,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1431\/revisions\/1433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zanistencivaki.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}